Opinión en Galicia

Buscador


autor opinión

Editorial

Ver todos los editoriales »

Archivo

O fío da vida de Mamede Casanova

Rivero, Manuel - miércoles, 21 de octubre de 2026
Da desgarradora súplica dunha nai ao decreto real que o salvou do garrote vil.
Corría o ano 1904 e Galicia mantiña a respiración ante o destino de Mamede Casanova, alcumado «Toribio». O célebre fuxitivo das serras da comarca do Ortegal, mitificado pola prensa como un heroe de novela e temido por outros como un perigoso bandoleiro, tiña os días contados. Sobre a súa cabeza pesaba a sentenza máis implacable da xustiza: a pena de morte por garrote vil.
Cando o fervor popular comezaba a arrefriar e o esquecemento ameazaba con acelerar a execución, alzouse unha última voz no deserto. Unha voz sen poder político nin recursos, pero armada coa forza máis indomable: a dor dunha nai.

A fazaña de Santiago: cara a cara co Rei
A campaña humanitaria liderada pola nai de Mamede tivera o seu momento álxido en xullo de 1904. Nun acto de desesperación e valentía, a anciá logrou romper os cordóns de seguridade en Santiago de Compostela para entregarlle en man un memorial directamente ao rei Alfonso XIII, un fito recolleito polo xornal El Correo Español o 23 de xullo dese ano.
Aquel xesto cargado de dignidade, amparado pola solidariedade civil galega, acabou dando os seus froitos o 28 de novembro de 1904, data na que o Consello de Ministros asinou a conmutación da pena de morte pola de cadea perpetua.
Hoxe rescatamos do esquecemento dous documentos históricos de extraordinario valor humano e xurídico que cambiaron o rumbo desta crónica negra: a conmovedora carta que María Casanova enviou á prensa implorando clemencia, e o Real Decreto que selou a súa salvación. Esta é a historia dunha loita titánica contra o reloxo e o verdugo, contada a través dos seus textos orixinais.

Documento 1: «Súplica de madre»
Publicado orixinalmente nas páxinas do xornal La Voz de Galicia o sábado 21 de maio de 1904.

«Señor Director y Redactores de LA VOZ DE GALICIA»
Muy señores míos y de mi mayor consideración: Una pobre mujer, hija del infortunio, y nacida para llorar y sufrir acude nuevamente á ustedes, en súplica de protección. Bien comprendo señor director que es abusar de su magnanimidad, pero comprenderán también que á una madre le es permitido acudir á todos los medios para conseguir el bien de sus hijos y por tanto el suyo propio.
Sobre mi desgraciado hijo Mamed Casanova pesa una sentencia horrible que si por desgracia llegara á cumplirse, esta pobre vieja no podría resistirla, y como no dudo de que su periódico está siempre dispuesto á responder á todo lo que sea beneficioso y que ustedes comprenderán mi situación me atrevo á suplicarles con toda mi alma que interponga cerca de nuestros gobernantes la decisiva influencia de que goza su popular periódico para conseguir el indulto que será como bálsamo que cicatrice las heridas de mi corazón.
Dispensen mi atrevimiento, y anticipándoles gracias se ofrece de ustedes humilde servidora que besa su mano,
María Casanova


Documento 2: Real Decreto de Conmutación de Pena de Morte
Publicado no boletín oficial Gaceta de Madrid (antecedente do BOE), Número 334, o martes 29 de novembro de 1904.

Gaceta de Madrid: 29 de noviembre de 1904
Visto el testimonio de la sentencia dictada por la Sala de lo criminal del Tribunal Supremo, declarando no haber lugar al recurso de casación admitido de derecho en beneficio de Mamed Casanova, alias Toribio, condenado á la pena de muerte por la Audiencia de la Coruña en causa seguida por el delito complejo de robo y homicidio:
Considerando que otros cuatro coacusados de Mamed fueron condenados anteriormente á la pena de cadena perpetua, habiendo tenido igual participación en el mismo delito:
Vista la ley de 18 de Junio de 1870, que reguló el ejercicio de la gracia de indulto:
Oído el informe de la Sala de lo criminal del Tribunal Supremo, de acuerdo con lo consultado por la Comisión permanente del Consejo de Estado, y conformándome con el parecer de Mi Consejo de Ministros,
Vengo en conmutar la pena de muerte impuesta á Mamed Casanova, alias Toribio, en la causa de que se ha hecho mérito, por la inmediata de cadena perpetua y sus accesorias.
Dado en Palacio á veintiocho de Noviembre de mil novecientos cuatro.
ALFONSO
El Ministro de Gracia y Justicia,
Joaquín Sánchez de Toca
Rivero, Manuel
Rivero, Manuel


Las opiniones expresadas en este documento son de exclusiva responsabilidad de los autores y no reflejan, necesariamente, los puntos de vista de la empresa editora


PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
HOMENAXES EGERIA
PUBLICACIONES