Festa de San Cosme e San Damián - Capela do Ferro, Alto Xestoso
Hoxe, na Capela do Ferro de Alto Xestoso, celebramos a festa de San Cosme e San Damián, dous irmáns médicos que a tradición cristiá lembra por poñer os seus coñecementos e a súa medicina ao servizo dos enfermos, sen facer do sufrimento humano unha oportunidade para enriquecerse.
E precisamente por iso, hoxe non quero facer unha homilía doce nin acomodada. Quero facer unha defensa clara, firme e contundente da SANIDADE PÚBLICA.
Porque hai unha pregunta que debemos facernos:
¿Que queda da mensaxe de Cosme e Damián se permitimos que a saúde se converta nun negocio?
Hai máis de mil setecentos anos, estes dous médicos son lembrados como santos anárgiros, é dicir, aqueles que non cobraban polos seus servizos. E a tradición atribúe a Damián tamén o exercicio da farmacia e a entrega gratuíta dos medicamentos.
Podemos ser crentes ou non crentes, pero a mensaxe é profundamente humana:
Diante da enfermidade, primeiro está a persoa. Non a súa carteira.
1. A SANIDADE TEN QUE SER UNIVERSAL
A enfermidade non pregunta de onde vés.
Non pregunta pola túa nacionalidade, pola túa cor de pel, pola túa situación económica nin polos teus papeis.
Un enfermo é un enfermo. E unha persoa enferma ten dereito a ser atendida.
Non podemos construír unha sociedade na que quen ten cartos poida acceder rapidamente á atención sanitaria mentres quen non os ten ten que esperar, renunciar ou resignarse.
A Sanidade Pública debe ser universal, accesible e digna para todas as persoas.
Porque a dignidade humana non leva código postal.
2. A SAÚDE NON É UNHA MERCADORÍA
E aquí quero ser especialmente claro.
Non acepto que a saúde se trate como unha mercadoría máis.
A Sanidade Pública necesita recursos, persoal, investigación, atención primaria, hospitais, centros de saúde, servizos de saúde mental, atención ás persoas maiores e capacidade para responder ás necesidades reais da poboación.
Cando faltan profesionais.
Cando se acumulan listas de espera.
Cando os centros de saúde están saturados.
Cando unha persoa maior ten dificultades para conseguir unha cita.
Cando unha familia ten que buscar alternativas porque a resposta pública non chega a tempo...
non podemos mirar para outro lado.
E tampouco podemos aceptar que, mentres se debilita a capacidade da Sanidade Pública, se presenten determinadas derivacións ou externalizacións como se fosen sempre a única solución posible.
O diñeiro público debe servir, en primeiro lugar, para fortalecer os servizos públicos.
Non digo que toda colaboración coa iniciativa privada sexa automaticamente ilexítima. Digo algo moito máis elemental:
non se pode deixar enfermar a Sanidade Pública para despois dicir que a única solución é acudir á privada.
Se faltan médicos, contratemos médicos.
Se faltan enfermeiras, contratemos enfermeiras.
Se faltan administrativos, incorporemos persoal administrativo.
Se faltan medios, poñamos medios.
E se hai recursos públicos, que vaian prioritariamente onde está o dereito da cidadanía: á Sanidade Pública.
3. A MEDICINA NON PODE DEPENDER DA CONTA BANCARIA
San Cosme e San Damián son tamén unha chamada de atención sobre o acceso aos medicamentos.
Non pode haber persoas que abandonen ou retrasen un tratamento porque non poden pagalo.
Unha persoa con enfermidade crónica non escolle estar enferma.
Unha persoa con cancro non escolle ter cancro.
Unha persoa con diabetes non escolle ser diabética.
Unha persoa cunha enfermidade rara non escolle a súa enfermidade.
E ningunha debería ter que escoller entre comer, pagar a luz ou mercar as súas medicinas.
Eu mesmo denunciei no seu momento a situación vivida arredor dos tratamentos da hepatite C, cando había persoas que reclamaban acceder a tratamentos que podían cambiarlles a vida.
A lección daquela experiencia debería quedar gravada:
cando existe un tratamento necesario, o diñeiro non pode converterse nun muro entre o enfermo e a súa saúde.
4. MÁIS ATENCIÓN PRIMARIA E MENOS ABANDONO
Non necesitamos simplemente máis edificios.
Necesitamos máis médicos, máis enfermeiras, máis persoal sanitario, máis persoal administrativo e máis tempo para atender ás persoas.
Necesitamos unha Atención Primaria forte.
Porque un centro de saúde rural non é un luxo.
É un servizo esencial para que os nosos pobos poidan seguir vivos.
E isto é especialmente importante en Galicia, onde o envellecemento da poboación e a dispersión territorial fan que a atención sanitaria de proximidade sexa fundamental.
Unha persoa maior que vive nunha aldea non pode ser tratada como un número.
Non podemos pedirlles que percorran quilómetros e quilómetros para recibir unha atención que antes tiñan á porta da casa.
5. NON QUERO UNHA SANIDADE PARA RICOS E OUTRA PARA POBRES
Esta é a cuestión de fondo.
Porque cando a Sanidade Pública perde capacidade, quen ten recursos económicos pode buscar alternativas.
Pero quen non ten cartos queda esperando.
E aí comeza unha sociedade de dúas velocidades:
unha medicina rápida para quen pode pagala
e outra medicina para quen ten que agardar.
Iso non é igualdade.
E unha sociedade democrática non debería aceptar que a renda determine a velocidade coa que unha persoa é atendida.
6. A SANIDADE PÚBLICA NON É CARIDADE
Quero dicilo desde esta Capela do Ferro:
A Sanidade Pública non é unha esmola que os gobernantes nos conceden.
É un dereito social construído durante décadas co esforzo de toda a cidadanía.
Pagámola entre todos.
Cos nosos impostos.
Co traballo de xeracións.
Co esforzo de médicos, enfermeiras, técnicos, administrativos, celadores, investigadores e de tantos profesionais que cada día sosteñen o sistema sanitario.
Por iso é nosa. É de todos.
E defendela non significa negar a existencia da sanidade privada.
Significa deixar claro que o público non pode quedar reducido ao que sobra cando o mercado xa atopou negocio.
7. HOXE, COSME E DAMIÁN INTERPELÁNNOS
Quizais esa sexa a verdadeira mensaxe desta festa.
San Cosme e San Damián non nos preguntan canto diñeiro ten o enfermo.
Pregúntannos que estamos dispostos a facer por el.
E eu, como sacerdote, pero tamén como cidadán, quero dicilo sen rodeos:
Non quero unha sociedade na que a enfermidade sexa unha oportunidade de negocio.
Quero unha sociedade na que a saúde sexa un dereito.
Non quero que unha persoa enferma teña que preguntar:
«Canto me vai custar?»
Quero que poida preguntar:
«Onde me poden curar?»
Non quero que un enfermo teña medo de abrir a carteira.
Quero que teña a seguridade de que abrirán para el a porta dun centro sanitario.
POR ISO, DESDE A CAPELA DO FERRO, REIVINDICO:
MÁIS SANIDADE PÚBLICA.
MÁIS ATENCIÓN PRIMARIA.
MÁIS MÉDICOS E MÉDICAS.
MÁIS ENFERMEIRAS E ENFERMEIROS.
MÁIS PERSOAL SANITARIO E ADMINISTRATIVO.
MÁIS INVESTIMENTO EN INVESTIGACIÓN E PREVENCIÓN.
MÁIS ATENCIÓN SANITARIA NO RURAL.
MEDICAMENTOS ACCESIBLES PARA QUEN OS NECESITA.
UNHA SANIDADE UNIVERSAL, GRATUÍTA, DE CALIDADE E SEN DISCRIMINACIÓN.
E, sobre todo:
QUE NINGÚN GOBERNO, NINGÚN XESTOR E NINGÚN INTERESE ECONÓMICO CONVERTA A NOSA ENFERMIDADE NO SEU NEGOCIO.
Porque unha cousa é xestionar recursos públicos e outra moi distinta facer negocio coa dor das persoas.
E se hoxe lembramos a dous médicos que, segundo a tradición, atendían sen cobrar, fagámolo cunha idea moi sinxela:
A SAÚDE NON É UN NEGOCIO. A SAÚDE É UN DEREITO.
E os dereitos, cando son fundamentais, non se poden poñer á venda.
