Opinión en Galicia

Buscador


autor opinión

Editorial

Ver todos los editoriales »

Archivo

A lección maxistral dunha mestra (6)

Gómez Vilabella, Xosé M. - miércoles, 16 de septiembre de 2026
...

Nada en el mundo puede desafectar un local hecho para la cultura, porque no sólo es EGB sino Pre y Post. Y entonces, esos locales en lugar de dejarlos como están, que es una vergüenza contemplarlos, y para recuperarlos, vamos a interesar a los campesinos, hemos de interesar a los ciudadanos de las aldeas, de las parroquias, para que ellos no esperen que les den equis cantidad, porque hay algún local para el que no llega medio milllón, ni cerca de un millón, para recuperarlo. Porque intencionadamente lo han derrumbado, lo han apedreado, le han pinchado los cristales, los ventanales... Casos concretos y comprobados hay de esto, intentando venderlo... ; entonces, estos locales hemos de interesar a los ciudadanos y a los campesinos a que ellos mismos aporten e los cuiden, y levanten, y pidan a los municipios la cantidad que les corresponde y tienen derecho a pedir, porque llenan tamén la caja del municipio.
Entonces, estos locales así preparados y pareciéndonos todo poco -Non che lle fai falta aos nenos da aldea, podéndose mancar, os columpios... -pareciéndonos todo poco, en colorido, haí tenemos Cellán en que unos profesores -José Ignacio Pardo Pedrosa, Jesús de Haro y sus comnpañeras, profesoras también en el Instituto Mixto y Femenino, y 16 alumnos, los cuales formamos precisamente después de hacer lo de Cellán, una agrupación, una especie de club llamado ProPre (Pro, promoción; pre, preescola), y estamos interesados en continuar haciendo e los demás locales lo mismo que se hizo en Cellán.
Entonces, una vez que ya tenemos nuestro local, hemos de ver la manera de que se haga matrícula de centros, por decirlo así, de formación, de etapa preparatoria en que vayan también primero y segundo de EGB. Porque van unos niños totalmente desfasados, que no es posible que lleguen al nivel, viene el desconcierto en los grupos escolares... Entonces, es un beneficio inmenso cuando también se acogen a los niños de primero y segundo de EGB. Y estos centros, como el de Miranda, que ahora pedimos su creación en tramitación de expediente, aparecen veintinueve niños sin contar algunos que la evaluación mandará también a ese colegio porque no alcanzaron el nivel ni de primero ni de segundo. ¿Creeis que no hay matrículas? ¿Es que miramos crear escuelas preescolares como si fuese un asunto empresarial? Non compensa con catro ou cinco nenos...
Onde esté un ser humano, está algo sagrado. No se puede valorar ni desvalorar. Pero no es así. Están en un error muy grande. Hay muchos niños, contanto primero y segundo, y muchos niños completamente necesitados de esta preescolaridad. Pero hay una fase más, en esta tarea, en esta campaña, de escolaridad, que es una faceta social muy importante, que quiero que no me quede agora no tinteiro, quero que non me quede agora sen espallar.
¡É esta!: Unha mamá, quedou con dous ou tres nenos pequeniños, que o marido emigrou, está en Suíza ou por ahí, por onde pode, e a nai ten que traballar o doble do que traballaba antes no campo, e ten que levar nunha cesta estes nenos alí para o campo, alí para o leiro, ou deixalos en ben peligro, en malas condicións, con algún velliño pola cociña adiante, ou polos urdíos das cuadras. Entón, esta muller, se ten unha preescolaridade, unha preescolar adecuada, se ademáis alí lle organizan un comedor, porque ese neno o mesmo come na cociña da súa casa un vaso de leite que toma alí nun lugar adecuado, un comedorciño adecuado.
E as nais, fixen unha encuesta moi completa en que todas contestaron por todos esos pueblos que recorrín, efectivamente, que elas daban a comida para os seus nenos. Entonces, un lugar así recuperado, un lugar preparado, que co entusiasmo dos pobos e a axuda dos municipios pódese levantar, e unha vez preparado desta maneira ese local, alí sábese facer un comedor cunha preparación dunha comida completa e perfecta, dictada dietéticamente, dictada dunha maneira científica.
Entonces, é necesario que as Preescolares teñan este comedor e a maestra de preescolaridade se sinta auxiliada por unha monitora que ha de facer a comida, con tres horas lle chega, pero esta monitora non vai estropear a verdura dos nenos, que van alí á cociña, senón que ha de ter unhas nocións e para eso organizamos ProPre, especialmente eu recorrín varias entidades, entre elas a Escola de Sanidad, que por certo el Sr. Salgado, la inspectora de Farmacia Basanta, me dijeron que lo veían muy bien, que harían lo que pudiesen, siempre en contacto, claro está, con los organismos oficiales correspondientes.
Bien. Entonces, cogeremos por lo menos 16 lecciones, unas de dietética, otras de arte culinario, y unas muchachitas, que están por las aldeas, unas estudiando, otras labradoras muy hábiles, pues pueden prestar un servicio de tres horas y luego hay que remunerarles, han de comer allí, con la maestra, y el comedorcito adecuado, y al cabo de las tres horas pueden dejar perfectamente ordenados los cacharros de la cocina, y todo limpio, y fue un gran auxilio para aquella maestra que al ser de preescolaridad, al ser maestra de párvulos, tiene que tener una especialidad de preparación, tiene que tener una vocación, y el día de mañana será una especializada, más aún que la Universidad, y que el profesor superior de Universidad, y que el profesor superior de Universidad, porque es muy sagrada esa etapa de la preescolaridad y muy transcendental para un niño.

X.X. Seguimos.../... a falar de ProPre. ¿Cal é a vontade do Ministerio en relación coa ProPre?
E.O. Pois eu vexo moi boa voluntá. Refírome concretamente á Delegada actual, que é Flora Veiga, xa o sabemos..., e hai pouco en Láncara intentou e reuniu ás xentes alí, aos concexales, e propuxeron a creación de catro preescolares, etc. Ahí e noutros sitios. De maneira que eu vexo unha intención e cónstame que a inspección A lección maxistral dunha mestra (6) desexa que se creen preescolares, pero eu digo: unha preescolar que se abre, e a mamá leva o neno ás dez, vai por e a unha, volven levar o neno ás dúas, volve a recollelo ás cinco; pouco favor lle fai porque non pode atender ao horto, porque non pode atender as diversas tarefas que deixou o seu marido emigrado, porque nin ten tempo de lavar as mans para darlle de comer, porque chega agotadísima, e non é solución desde logo estas preescolares consideradas como un centro máis educativo de EGB.
As preescolares teñen que ter estas características especiales de facilitar unha comida para que teña esa muller polo menos cinco u seis horas libres para os seus traballos de campo e sepa ademais que o médico inspeccionou aquel neno e lle puxo unha comida que tiña con exceso de leite, ou ó hígado se afectaba, ou con exceso de grasa, etc. De maneira que alí xa está dietéticamente a lista correspondente dirixida pola maestra e mais pola monitora que interpretará perfectamente las relas en el arte culinario, y cada niño ya llevará su alimentación adecuada.
Esto es muy bonito para una madre que, inconscientemente, dándole vasos de vino o comiendo de cualquier manera, etc., ... un engendro. La sxalud queda ahí preservada, pero no de esta manera, creando una preescolar y llevando al niño a las diez y volviendo a la una...; no lo voy a volver a repetir.
Desde el momento en que realice una comida en aquella preescolar, en que esa comida sea a que convén ao neno, en que ela, que non tiña tempo de lava-las mans, e ela se convenceu de que o neno ten que comer, e ten ela que alimentalo, e por tanto o Estado non lle vai pagar un comedor, nin unha comida para o seu neno, elas todas me contestaron na encuesta, madres que estaban moi despostas a dar o que o neno comía. E levalo alí, ao seu comedorciño, pero desta maneira que fai, se a colocación crea escolas, que é o que me preguntaches concretamente, creadas desta forma, corriente, de unha escola preescolar, alí esta, en tal sitio, ten unha ventaxa: que hai unha maestra que ten o seu sueldo e non está no grupo dos parados, pero nada máis.
A nai, en realidade, non quedou aliviada, e non digamos o sistema que propugna Cáritas... Estou completamente en desacuerdo coa solución que non é solución senón que é, como lle diríamos?, unha sociedade considerada con roles distintos, a muller, ama de casa, e sólo ás súas cousas e educar aos nenos , pero a realidade nos dice que a muller ha de empuñar a esteba do arado, e a muller ha de suplir as tarefas do home que emigrou.
Esa cousa de que a muller non ten problema económico, e que a faceta, a estructura do mundo vello, vamos deixala por irreal. En realidade, levarlle un libro a unha mamá que chega agotada, chea de sudores e de esterco, e decirlle que o dibuxiño se ha de facer así e desoutra maneira e tal... sempre, todas estas cousas tienen su aspecto positivo, pero de ninguna maneira solucionan o problema da nai dunha aldea que ten o seu neno alí con ela, nunha cesta, ten tres anos ou así, e despois non chega á noite, case non ve, leva os ollos pintados non con ese rimmel especial que levan as ricas, senón que leva os ollos completamente embadurnados de sudor e de terra. Non é solución. Nin é posible que a nai poda educar dunha maneira conveniente, que é moi sagrado, moi transcendental, a un neno preescolar.

X.X. Se falla..., se non hai outra preescolar, ¿esta é válida?
E.O. Vouche contestar. Non habendo pan, boas son tortas. De acordo, algo é algo, pero en realidad eu considéroo así como un sarcasmo. Non é solución. O diñeiro que se emplea neses libriños, os viaxiños, e a persoa que vai facer esapolza trans cousas ten que vivir e cobrar. Que se emplee, que se atenda a recuperar os locales, que se fagan ahí comedores, que se leven profesoras especializadas, agora estanse especializando con cursiños intensivos, pero o día de mañá -xa dixen me parece que foi ayer ou así- que facían falta catro anos de especialización, porque é sagrada a tarefa dunha maestra preescolar pola transcendencia que ten naquelas células virxes nerviosas, que nolas analizaría, nolas definiría moi ben un Ramón y Cajal, eu non, pero si sei e afirmo rotundamente, e dasafío a alguien que demostre o contrario, de que ten unha transcendencia inmensa sacar da monotonía durante seis e sete anos a uns nenos para que as alternativas de impresións, za variedade de impresións, o canteo, o colorido, el ambiente adecuado, limpio, fino, como por ejemplo hicimos en Cellán, que llevamos nuestros lavabos pequeñitos para que los niños se laven, para que los mismos aprendan a lavar su ropita, todo esto es un conjunto educativo, tanto en el comedorcito como en el salón de aseo, como en todo el campo recreativo que tengan, columpios y demás... y si de repente no vamos a tener columpios para todos, las escuelas da aldea, polo menos el ejemplo de Cellán, os demais tamen os queren seguir e os mesmos campesiños darán a solución aos seus locales adecuados.

XX. Eu creo que todo o mundo está de acordo en iso, en que hai que facer algo na preescolaridade, en que é preciso facelo pero (hai un pero sempre...): medios económicos.
E.O. Digo que os locales hanos de recuperar os mesmos campesiños. Para eles. E entonces aquí hai un problema grave, que é o da conservación do local. O local, fixérao quen quixera, sea o Ministerio, sea o municipio ou o pobo, ten que conservalo alguén. Generalmente, se les da a los municipios. Lo que hicieron los municipios con la conservación de los locales, non quero meterme porque non é posible, que non teño espacio. Pero está á vista de todos, as mismas parroquias han de interesarse e conservar o seu local. E han de pedir aos municipios a axuda económica porque mellor empleado non vai o diñeiro en cousa ningunha. E ese diñeiro da caixa do municipio xa sabemos de donde ven.
Logo, que pidan, que formulen as peticións correspondentes ás entidades municipales pero que sean os mismos pueblos os que conserven o seu local, que sean os mismos pueblos os que chamen á Inspección para que a Unidad Técnica, o arquitecto ou o aparejador oficial, veña alí a ver que fai falta, porque non desconectamos aquí nin facemos unha cousa en el sentido de autarquía especial, no. Nosotros queremos la conexión con el Estado y todas las fuerzas estatales, a hacer unos verdaderos centros preescolares, pero centro adecuado, centro educativo; desde su colorido hasta lo demás, ya está educando al niño, y liberar a esas mujeres agobiadas, co neno no cesto, igual que los gitanos, pero os gitanos teñen máis salero e sábeno levar mellor.
Enteonces, en esas condiciones, una preescolar soluciona un problema social, soluciona la ayuda a la pequeña propiedad, a la que tiene tres vacas, uno o dos viejos y tres niños pequeños.

X.X. ¿Algo máis?
E.O. Y que el Estado ayude, pero de ninguna manera la preescolaridad en la casa, de ninguna manera ni preparar a un padre, ni preparar a una madre que eduque a los otros, no. Es una maestra, muy estudiada, muy preparada; ahora están haciendo cursillo de música, después harán cursillos de otras especialidades, que no hacen falta en otra etapa, pero en esa de preescolaridad, si. Y tenemos ya un plantel de mujeres con vocación, con una preparación especial en la Universidad a Distancia que aproba sus cursillos. Así que esperanza, esperanza de ver a esos niños libres del xudrio de las vacas y que siempre a la misma hora la monotonía de impresiones, que a la misma hora la vaca le dice "Muuuuu!", y el abuelito le dice: Ai, meu neetiño, non veñas por aí, que te caes!... Non metas aí os pes, que hai moita lama! Cuando ya desaparezca esta monotonía de impresiones, e veña unha preparación completa, nuestros niños no quedarán discriminados. Porque, de esta manera, no teniendo preescolaridad, las personas, las zonas que quedan sin preescolarizar, están ya, de antemano, discrinimadas en la sociedad y en la vida. Y es una injusticia.

XX Foi a voz de Enriqueta Otero, unha vella loitadora -vella en canto a anos de loita, me refiro- que está empregando a meirande parte do seu tempo en loitar por unha campaña de preescolarización na provincia de Lugo. Gracias.
E.O. A vós!
-.-
Gómez Vilabella, Xosé M.
Gómez Vilabella, Xosé M.


Las opiniones expresadas en este documento son de exclusiva responsabilidad de los autores y no reflejan, necesariamente, los puntos de vista de la empresa editora


PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
HOMENAXES EGERIA
PUBLICACIONES