Correspondencia entre Lino Novás Calvo e Camilo José Cela(1) (1967-1972)
Rivero, Manuel - lunes, 31 de agosto de 2026
No Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela, consérvanse once documentos, datados entre 1967 e 1972. Dez son de Novás e un è de Cela.
A iniciativa, parte de Lino Novás, que a través dunha nota breve e ao mesmo tempo entrañable, envíalle un emocionado saúdo, xunto co texto [Españoles en Syracuse], para publicar nos Papeles de Son Armadans. Todo foi tan rápido, que se publicou no número de decembro do ano 1967. Ademais, faille a Lino unha confidencia, que o enche gozo. "Soy un viejo lector y admirador suyo- ¡ay aquellas páginas inolvidables de su Pedro Blanco!".
Ese vínculo de amizade, foise afianzando, a través dun profundo respecto; grande admiración e colaboración literaria. Lino publicou nos "Papeles", ata que a súa saúde llo permitiu. A última carta manuscrita (15 de xuño de 1972) non a escribiu Lino, debeu de ser Herminia a súa muller. No ano 1973, sufriu un ictus, en 1974, agravouse a situación, que lle impediu continuar coa súa labor docente.
Cela confirmaba persoalmente a recepción e a publicación das colaboracións, nalgunhas tiña dificultade para identificalas, dado que, non aparecía o nome de Lino, que Cela, resolvía coas anotacións manuais.
O Lino visionario, con vinte anos de antelación, (carta do 31 de xaneiro de 1969), consideraba de xustiza, que Cela era o merecente de tan digna distinción, con colegas en conferencias, facíase a seguinte pregunta: "¿Sería el próximo para Camilo José Cela? Si alguna vez la también presionada Academia sueca, se decide a hacer justicia". Lino non puido ver cumprido ese desexo, a súa enfermidade crónica, que comezou en (1973), e foise agravando ata o falecemento, (1983); seis anos máis tarde, viría a Concesión do Premio Nobel de Literatura a Cela (1989).
Epistolario
Ano 1967:
Nota manuscrita, na parte superior esquerda aparece a numeración 1466 e na dereita [1967], que deben corresponder a numeración do arquivo de Cela e o ano de emisión.
"Admirado Sr. Cela:
Aprovecho para enviarle un emocional saludo. Vea si este articulito merece un rinconcito de su "Papeles".
Un fuerte abrazo"(2)
Cela contesta manualmente, na mesma nota de Lino, na marxe esquerda do texto.
"Querido Lino Novás Calvo,
Soy un viejo lector y admirador suyo- ¡ay aquellas páginas inolvidables de su Pedro Blanco! - y la nota que me envía sobre el encuentro de Siracusa [Españoles en Syracuse] irá, como es lógico, en PSA(3) [Papeles de Son Armadans]; el número de diciembre estaba cerrado, pero lo he abierto a sus cuartillas(4).
Considere amigo a su viejo admirador que le abraza"(5)
Ano 1968
Carta manuscrita, na parte superior aparece o número 410 na esquerda e na dereita a letra A, dentro dun círculo, que corresponden ao número de rexistro da correspondencia e oa apartado da clasificación, do arquivo de Cela.
15 de febrero 1968
Muy estimado Sr. Cela:
Gran alegría me ha traído su generosa carta. Una de las poquísimas entre y después de tantas tribulaciones en Cuba (y también en España).
Qué usted, que ha repasado cien veces mis primeras páginas, las recuerde, me colma de humildad y gratitud.
Por desdicha, lo que fue un juvenil brote de ilusión esperanzada, no pudo ser continuado. Siempre y en cada instante, la necesidad de sobrevivir
.
Por el momento enseño literatura hispanoamericana, pero quizás tenga también ocasión de enseñar algún curso la española de que es usted guía y ejemplo insuperable.
Gracias, finalmente, por haber dado cabida en Papeles a esa pobre nota sobre nuestro simposio. Si la inteligencia y el valor me alcanzan espero poder enviarle algún día algo más duradero.
En tanto, un fuerte y fraternal abrazo(6)
Breve nota manuscrita, ao non levar o seu nome, tardaron tempo en coñecer que era de Lino.
Coa letra de Cela, en maiúscula na parte superior dereita, hai unha A, dentro dun círculo e debaixo NOVÁS.
Na metade da nota, na marxe esquerda, aparece agosto, mes da posible contestación, con catro meses de retraso (abril-agosto)
Ao pé de páxina, na parte esquerda, aparece escrito Lino Novás Calvo, cunha liña ao enderezo, que Lino indicaba, debaixo da súa sinatura, no texto orixinal da carta.
23 abril 1968
Mi muy querido amigo:
Ahí le mando unas cuartillas.
A su buen juicio.
Abrazos(7)
Ano 1969
Nota manuscrita en papel timbrado da Universidade de Syracuse.
Na marxe superior esquerda, aparece a anotación 62/69, numeración, que corresponde ao arquivo de Cela.
3 de Enero de 1969
Muy estimado Sr. Cela.
Gracias mil por la publicación de mi cuento(8) y la cita sobre el Monte(9)
Y un venturoso 1969 para usted y los suyos(10)
Carta manuscrita en en papel timbrado da Universidade de Syracuse. Na parte superior, aparece escrito a pluma o siguiente texto: 281/69 Cloti: dame una Gavilla de Papeles para enviarle. Y esta carta. A caligrafía dáme, que é unha nota de Cela para a súa secretaria. A numeración debe de ser a do arquivo da correspondencia recibida.
30 de enero de 1969
Sr. D. Camilo José Cela:
Muy querido amigo ¿de qué otra forma iba a encabezar aquella carta?
Ya el castellano está tan evolucionado, que sin cesar nos tiene dando (
). Vea, si no, la novísima narrativa hispanoamericana, que me ha tocado explicar en esta universidad (
) Su carta, tan bondadosa, fue una de las pocas alegrías que a mi llegaron en estos avanzados días de destierro. Precisamente me acaba de devolver Espasa los originales de un nuevo libro de cuentos (parece que por malos, aunque creo que también por temor a la presión de la mafia que ya controla la crítica literaria en todas partes) (
) Durante conferencias en algunos colleges y universidades he tenido ocasión de hablar con profesores de literatura española o hispanoamericana, y a menudo surgió el tema del Premio Nobel. ¿Sería el próximo para Camilo José Cela? Si alguna vez la también presionada Academia sueca, se decide a hacer justicia
A propósito ¿Sabe usted que estuve muy a punto de convertirme en uno de las abejas de su Colmena? Gente hubo empeñada en enviarme allí, a Madrid en el último momento
No he leído toda su obra. Ganar el pan me ha llevado siempre casi todo el tiempo. Pero La Colmena, y La familia de Pascual Duarte me han dejado una impresión imborrable (
)
P.D. Ah, y no se olvide la separata del cuento(11). Será una ayuda muy valiosa en esta mi lucha por el pan
(12)
Ano 1971
Breve nota manual en papel timbrado da Universidade de Syracuse, con data do 16 de marzo de 1971, na que lle confirma que o conto La gripe española, é da súa autoría, ademais de inédito.
Na parte superior esquerda, está anotado o número 385, e debaixo da sinatura de Lino, hai engadido o apelido Novás, ambas anotacións foron feitas por Cela.
La Gripe Española, foi publicado en Papeles de Son Armadans, año XVI, tomo LXI, n.ºCLXXXII (mayo, 1971).
Camilo José Cela:
Sí el cuento La Gripe Española es mío , y es inédito. Puedes publicarlo.
Y en amistad y gratitud
Abrazos(13)
Ano 1972
Lino, debe referirse ao conto Hacia donde se acuesta el sol, publicado en Papeles de Son Armadans, año XVIII, tomo LXXI, n.ºCCXIII (diciembre, 1973) última publicación de Lino nese medio.
Carta autógrafa en papel timbrado da Syracuse University, con data do 15 de xuño de 1972, aínda que asina Lino cos dous apelidos, a caligrafía non é súa, o seu deterioro físico, nesas datas xa se estaba acentuando.
15 de junio, 1972
Camilo José Cela:
Mi muy querido amigo: ¿Habrá por ahí, en Papeles, un rinconcito para este cuento inédito?
Mucho me han hablado de [M...] Camilo. Pronto voy a leerlo. ¿Has recibido Maneras de contar.
Me queda un año en Syracuse. Luego. Dios dirá.
Abrazos
Lino Novás Calvo
P.S: Molestamos a las oscuras alusiones en La vaca en la azotea. Son inofensivas y le dan poesía.(14)
NOTAS:
1. https://www.cervantesvirtual.com/portales/archivo_fundacion_publica_cela/autor_cronologia/
2. Fondo: Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela
3. Publicado en Papeles de Son Armadans, año XII, tomo XLVII, n.º CXLI (diciembre, 1967)
4. Por ese motivo non aparece na portada da publicación. Ver anexo 1
5. Fondo: Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela
6. Fondo: Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela
7. Fondo: Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela
8. Cuento El secreto de Narciso Campana, publicado en Papeles de Son Armadans, año XIII, tomo LI, n.º CLI (octubre, 1968).
9. Publicado en Papeles de Son Armadans, año XIII, tomo L, n.º CL (setiembre, 1968).
10. Fondo: Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela
11. El secreto de Narciso Campana
12. Fondo: Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela
13. Fondo: Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela
14. Fondo: Arquivo da Fundación Pública Galega Camilo José Cela

Rivero, Manuel