Con motivo do Día Mundial do Desenvolvemento Rural
Hai denuncias que un fai unha vez. Outras, dúas. Pero cando levas corenta e catro anos exercendo o ministerio sacerdotal no rural galego, acompañando ás comunidades de Xestoso (Monfero), Cambás (Aranga), Momán (Xermade) e Labrada (Guitiriz), e ves que todo segue igual ou peor, chega un momento no que calar sería unha irresponsabilidade.
Escribo estas liñas non desde unha posición política, senón desde a experiencia de quen leva toda unha vida compartindo o día a día coa xente das aldeas. Coñezo os seus nomes, as súas preocupacións, as súas bágoas e tamén a súa dignidade. E precisamente por respecto a eles, síntome na obriga moral de volver denunciar o abandono que sofre o rural galego.
Todos os anos escoitamos fermosos discursos sobre o valor das nosas aldeas. Todos din amar o rural. Todos afirman defender os pobos. Mesmo unha boa parte dos nosos representantes públicos naceron neles. Pero, cando chega a hora de gobernar, o rural convértese na gran esquecida.
O rural non precisa eloxios. Precisa compromiso.
Porque non é aceptable que, en pleno século XXI, existan estradas que continúan nun estado lamentable. Durante anos denunciei publicamente o abandono de moitas vías locais e provinciais, auténticos camiños de carros polos que deben circular cada día persoas maiores, autobuses escolares, ambulancias e vehículos de emerxencia. Mentres noutras zonas se fala de modernidade, en moitas aldeas seguimos reclamando o máis elemental: poder desprazarnos con seguridade.
Tampouco é aceptable que desaparezan servizos sanitarios ou que os existentes carezan do persoal necesario para ofrecer unha atención digna. Que pechen escolas porque non hai nenos, cando precisamente non hai nenos porque faltan servizos, emprego e oportunidades para que as familias poidan quedar. É un círculo perverso que condena os pobos á desaparición.
E cando un territorio perde habitantes, non é porque a xente queira marchar. Marcha porque a obrigan.
Como se todo isto non abondase, Galicia vive hoxe unha nova forma de colonización. Primeiro foi a implantación masiva de parques eólicos, moitas veces sen un verdadeiro diálogo coas comunidades afectadas e cun enorme impacto sobre a paisaxe, o patrimonio e o modo de vida da xente.
Agora chegan grandes multinacionais presentándose como portadoras de progreso. Prometen emprego, riqueza e futuro. Pero cómpre preguntarse con serenidade: ¿progreso para quen?
Porque moitas destas empresas non veñen para construír un rural vivo. Veñen porque aquí atopan terra barata, recursos naturais abundantes e menores resistencias. Veñen extraer riqueza, obter beneficios millonarios e, cando eses beneficios desaparezan, marcharán. O capital viaxará cara a outros lugares; os impactos ambientais, a destrución da paisaxe e as feridas sociais quedarán aquí, como xa aconteceu noutras partes.
Galicia non pode converter o seu rural nun territorio de sacrificio ao servizo de intereses alleos.
Os nosos montes, as nosas fontes, os nosos ríos e as nosas aldeas non son unha mercadoría. Son un patrimonio que recibimos dos nosos maiores e que temos a obriga moral de transmitir ás xeracións futuras.
Quen vivimos no rural sabemos perfectamente o que necesita. Non precisa propaganda. Precisa médicos, escolas, estradas dignas, transporte público, acceso ás novas tecnoloxías, apoio á agricultura e á gandaría, servizos sociais e políticas que permitan aos mozos formar unha familia sen verse obrigados a abandonar a terra onde naceron.
O rural galego non pide privilexios. Esixe igualdade.
Como sacerdote, dóeme comprobar que en moitas aldeas cada funeral é unha porta que se pecha, unha casa que queda baleira e unha luz que se apaga para sempre. Hai parroquias que hai poucas décadas estaban cheas de vida e hoxe sobreviven grazas á resistencia heroica das persoas maiores.
Non podemos resignarnos a que Galicia perda a súa alma.
Porque cando desaparece unha aldea, non desaparecen só unhas casas. Desaparece unha forma de entender a vida, unha cultura, unha lingua, unha memoria colectiva e un xeito de coidar a terra que hoxe tanto admiramos.
Aínda estamos a tempo. Pero xa non abondan os discursos nin as fotografías en campaña electoral. Fai falta valentía política, planificación a longo prazo e un compromiso real co rural galego.
Se seguimos mirando cara a outro lado, dentro de poucos anos choraremos a desaparición de centos de aldeas. E daquela será inútil preguntarnos que foi o que pasou.
A resposta será moi sinxela.
Non morreron soas. Entre todos deixámolas morrer.
Luis Ángel Rodríguez Patiño, Sacerdote do rural galego.
