Opinión en Galicia

Buscador


autor opinión

Editorial

Ver todos los editoriales »

Archivo

Epistolario de Lino Novás Calvo con José Antonio Fernández de Castro (1932-33)

Rivero, Manuel - lunes, 08 de junio de 2026
Este intercambio de correspondencia entre Novás Calvo e Fernández de Castro, redactor xefe de Orbe, anunciaba que ía chegando ao seu fin. A desaparición do semanario, en maio de 1933, quebrou esa relación. A pesar das dificultades de Orbe, José Antonio, axudou dentro das súas posibilidades a Lino, feitos que lle agradeceu en numerosas ocasións.
A través destas catro cartas descubrimos información, que nos permite completar a súa historia de vida. A falta de liquidez, segue aí sempre presente. A súa xenerosidade aflora con frecuencia, contribuíu a paliar as necesidades dos amigos cubanos residentes en Madrid.
Lino, está entusiasmado coa súa nova creación literaria. Nomea a Chacón [José María Chacón y Calvo], que ía ser o seu benfeitor, nos momentos máis críticos do final da Guerra Civil en Barcelona, a saída de Francia e a chegada a Cuba a principios do ano 1939.
Sente de forma profunda a saudade da Habana, visualiza as andanzas de "botero", que tanto goce lle producían.
Na segunda carta, dálle a coñecer os avances na tradución, ao manter correspondencia con Faulkner, autor que modelou en contos, entrevistas e narracións; O¨Neill; fáltalle Joyce. Novamente fai mención aos seus apuros económicos e solicita unha pequena remuneración fixa ao mes e os dilemas de irse a Londres ou quedarse en Madrid. Para ese desprazamento precisa do apoio da dirección de Orbe e do Diario de la Marina.
A terceira carta, é breve, ten a misión quebrar o longo silencio por parte de Orbe e de informar da dureza do traballo de tradutor.
A cuarta entrega, debe de ser a carta na que se mostra máis contente e agradecido, é un Lino valente, diferente e atrevido. a pesar das dificultades que se encontra: carga de traballo, saudade da Habana, a situación caótica de Madrid e a tendencia de ir a peor
"[Madrid] 8 de mayo 1932.
Querido José Antonio:
Imposible cobrar las letras, cuyo importe me venía muy bien (...) Así que no me queda más remedio que devolverlas con la disculpa que verás - lo cual siento mucho, pues ya estaba pensando en repartir algo con Delgado, Pita, Lípiz, etc, que buena falta les hace, casi tanta o más que a mí.
Si la disculpa va bien refuérzala. Son muchas las cosas por las que tengo que darte las gracias (...). Estoy rebuscando en los rincones documentos para hacer una novela sobre la trata de negros (...) El héroe será Pedro Blanco Fernández de Traba(1) ¿Puedes decirme algo de él? Vivió en la Habana. Estuvo en Gallina, costa de África, por 1825.
Pero con más ganas de correr una rumba por la Coronela que nunca. Cuatro chóferes en un Chrisley y una fletera de manigua y la motocicleta atrás... ¡No quiero acordarme!"(2)

"[Madrid] 10 de junio 1932
Querido José Antonio:
¿Conoces a mi nuevo amigo -amigo por carta- William Faulkner (...) Hace días recibí una carta de O¨Neill. Me falta Joyce para tener carta de los vivos que con más gusto he leído entre los sajones. Y Werfel, Shalom Ash, quizás. (...)
De la república no recibo ni un centavo (...) ¡Sí al menos recibiera los 12 dólares fijos al mes! (...) en estos días he estado pensando irme a Londres (...) Pero irse a Londres sin dinero debe ser algo duro. Y yo que no estoy fuerte. Irme a la aldea de Galicia donde no tengo nada, donde no podría competir en el trabajo del campo, no tendría con quién hablar, es otro problema (...).
Dime algo con respecto a mi corresponsalía. ¿No podría garantizarme Orbe 5$ por artículo y uno a la semana en Londres? ¿No podrías conseguirme que el Diario [de la Marina] me admitiera algo de allá? Entre Orbe y el Diario, podría sostenerme allí"(3)

"[Madrid, finales de 1932]
Querido José Antonio:
Un saludo tras un buen silencio. Orbe me va olvidando poco a poco. Yo, sin embargo, no me olvido de los de Orbe. Aquí me tienes, trabajando 15, horas para vivir (...)
¿Cómo va eso? Déjame saber algo"(4)

"[Madrid] 11-5-33
Querido José Antonio:
Aquí está tu carta, larga, deseada y admirable. Medio te había olvidado, aunque no dudé nunca de tu firme amistad, ni creo que tú hayas dudado de la mía (…) No me sorprende que quisieras quedarte con el sol y el mar y la luz (…) ¡Si supieras cuánto he añorado yo esas tres cosas, aquí, donde falta la última y las primeras son tan distintas! Pero al fin, yo soy hombre estoico, y hecho al revés, y extranjero en todas partes (...) al extremo que esto me impide abrirme paso, y hace que me sea más difícil publicar. De lo que he hecho estoy contento sólo por una cosa: porque lo he publicado contra las ideas y los gustos de las mismas revistas.
He sido el primero en escribir puta, nalgas y... otras expresiones crudas, plebeyas y bruscas en la R. de O [Revista de Occidente]. Por otro lado, apenas he podido sentarme un día tranquilo a escribir un cuento, pues el céntimo es difícil de atrapar aquí. (...) Excuso decirte cuánto me alegra tu actividad, tus proyectos (...) Vengan esas Barraca de feria(5). Con seguridad de obtener crítica, no la envíes a nadie, pues aquí no hay seguridad de nada (...) nadie tiene responsabilidad de nada, ni sentido del tiempo, ni del deber ni siquiera del espacio. Pero como aventura mándamelo a [indica varias direcciones] Excuso decirte que si puedo, yo haré mi nota; pero ya he hecho otras sobre cosas cubanas que no me han publicado. (...) saludaré a Chacón, nuestro San José María. Y a Enríquez y al hermano de Pita, con los que como a veces picadillo. Y fin por hoy. Tengo que seguir traduciendo. No he hecho nada hoy, y urge terminar el libro para cobrar. Tengo que pagar al dentista (...) Pero todavía ando con los fondillos rotos ¿Qué importa? Me queda aguante y humos para resistir o hacer resbalar las cosas.
Tuyo con profunda amistad"6

NOTAS:
1. https://historia-hispanica.rah.es/biografias/6662-pedro-blanco-fernandez-de-trava
2. Laberinto de fuego, pp. 54-55
3. Laberinto de fuego, pp. 55-57
4. Laberinto de fuego, pp. 57-58
5. Publicado por José Antonio Fernández de Castro en 1933, es una obra que reúne una colección de textos bajo el subtítulo "18 ensayos y 1 estreno"
6. Laberinto de fuego, pp. 58-60.
Rivero, Manuel
Rivero, Manuel


Las opiniones expresadas en este documento son de exclusiva responsabilidad de los autores y no reflejan, necesariamente, los puntos de vista de la empresa editora


PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
HOMENAXES EGERIA
PUBLICACIONES