Opinión en Galicia

Buscador


autor opinión

Editorial

Ver todos los editoriales »

Archivo

As traducións de Lino Novás Calvo

Rivero, Manuel - lunes, 01 de junio de 2026
A tradución e o periodismo, foron os medios de sustento de Lino Novás en Madrid durante os anos 1931-39.
Salvo o período (1933-34), no que tivo ingresos estables como secretario 3º da sección de literatura do Ateneo. Nese ano de mandato a dirección estaba composta por: Jarnés, Benjamín (Presidente); Obregón, Antonio (Vicepresidente); Laínez Alcalá, Rafael (Secretario 1º); Ballesteros Gaibrois, Manuel (Secretario 2º); Novás Calvo, Lino (Secretario 3º); Vega Díaz, Francisco (Secretario 4º).
Na correspondencia con José Antonio Fernández de Castro; Rafael Suárez Solís: Emilio Ballagas; Regino Pedroso; Manuel Navarro Luna e José María Chacón Calvo, apórtanos información sobre a actividade de tradutor, que tanto esforzo lle supuña, que moito lle custaba conseguir e que escasos recursos lle aportaba:
"Sólo Aznar me atendió bien y me dará alguna traducción [para o diario El Sol] como ayuda a lo que recibo de ahí"(1)
"En estos días he estado pensando en irme a Londres. De una traducción me queda dinero para el pasaje, casi justo. No hay más que traducciones por ahora. En la prensa no hay que pensar"(2)
"Aquí me tienes trabajando quince horas para vivir. Estoy traduciendo del cockney(3) australiano. ¡Figúrate qué trabajo!"(4)
"He traducido las Notas al Manifiesto Comunista, un largo libro sobre maravillas antiguas que no saldrá con mi nombre, un libro sobre los hugonotes, Viaje sin vuelta que está por salir (...)(5)
"Mi querido Rafael, estoy traduciendo parte [de] un libro para Cénit. (...) Traduje unos artículos para El Sol. Eso ha sido hasta hoy lo que he podido hacer"(6)
"no tengo donde publicar una línea. Aznar me cerró El Sol, y todo lo demás está ocupado. Gracias a que Vela y otros (...) se interesaron por mis cuentos y me abrieron la Revista de Occidente"(7)
"Me gano penosamente la vida -si esto es vivir, que lo dudo- haciendo traducciones que logro atrapar aquí y allá"(8)
"Vivo de un articulejo hoy y otro mañana, mezclados con tal o cual traducción"(9)
"He escrito una novelita para una colección semanal, que no sé todavía si la aceptarán y estoy esperando alguna traducción. Casi es mi única esperanza"(10)
Eses ingresos intermitentes, foron determinantes para paliar as carencias endémicas de liquidez, que con demasiada frecuencia tiña que afrontar Lino.

Incremento de talento
A virtude das súas traducións, está na medida en que recibe e engade valor. O traballo de tradutor influíu profundamente no seu estilo narrativo. Permitiulle coñecer as técnicas do modernismo anglosaxón, que foi incorporando aos contos, reportaxes e biografías noveladas.
Ademais de traducir aos autores que estaban rompendo as estruturas narrativas tradicionais, Lino, tamén traduciu obras fundamentais do século XIX e comezos do XX.

A arte de traducir
Para Lino, o oficio de tradutor debe de ser o dun recreador, capaz de manter a tensión dramática do orixinal, sen perder a natureza da lingua de destino, que ben se pode definir, como unha tradución creativa.
Lino, non se limitaba a trasladar palabras dun idioma a outro, el importaba solucións literarias, adaptadas a cada contexto. Cando traducía autores que usaban dialectos do sur de EE.UU, integraba palabras cubanas, que non desentoaban, senón que reforzaban un realismo cru, dentro dun escenario tráxico.
Faulkner, foi un dos autores dos que modelou máis recursos técnicos e incorporounos a súa estrutura narrativa:
. Fai unha fragmentación tanto temporal como espacial; quebra a linealidade do relato, que se fai monótona e aburrida. Vai e ven, da saltos no tempo e no espazo, creando mesetas, picos e vales, que dan unha sensación de desorientación e movemento, reforza o suspense e incrementa o misterio do relato
. Utiliza unha perspectiva múltiple e focalízase en pequenos detalles. Incorpora diferentes puntos de vista para narrar un mesmo feito violento. A verdade, non é absoluta, vaise construíndo a través de testemuñas parciais e por veces relatos de terceiros.
. Incorpora os recursos psicolóxicos do monólogo interior e o fluxo de conciencia. Ferramentas que lle permiten aflorar os pensamentos de persoas atormentados, criminais, vítimas e verdugos, sen necesidade da mediación dun narrador externo.
. Crea a chamada Atmosfera de "Fatalidade", ven a ser a maldición dun pasado escuro ou unha violencia herdada.
O coñecemento da obra de Balzac, aportoulle a base sólida do realismo, así como, a construción de personaxes complexos.
Lino traduce numerosas obras de autores consagrados da literatura anglosaxona e francesa, principalmente, para a Revista de Occidente, Bohemia e as editoriais Espasa-Calpe, Argos; Cénit e Losada entre outras, que non temos identificadas.
Non temos identificadas numerosas traducións de Lino, debido a que en varias delas non figura o nome do tradutor.
Entre os autores e as obras traducidas, podemos destacar:
- Ernest Hemingway: El viejo y el mar.
- Aldous Huxley: Contrapunto; Un mundo feliz, Esas hojas estériles.
- Burns: Viaje sin vuelta.
- William Faulkner: Santuario; Mientras agonizo; El ruido y la furia; Las palmeras salvajes.
- D.H. Lawrence: Canguro; El oficial prusiano y otros relatos.
- Honoré de Balzac: Los pequeños burgueses; un asunto tenebros; La prima Bette; El Primo Pons.
- Katherine Mansfield: Varios cuentos y relatos breves.
- Louis-Ferdinand Céline: Viaje al fin de la noche.
- Walter Scott: Ivanhoe; Quintin Durward; Guy Mannering.

NOTAS:
1. Laberinto de fuego, p. 45.
2. Laberinto de fuego, p. 56.
3. Especie de jerga en inglés que se habla en Australia.
4. Laberinto de fuego, p. 57.
5. Laberinto de fuego, p. 58-59.
6. Laberinto de fuego, p. 61.
7. Laberinto de fuego, p. 62.
8. Laberinto de fuego, p. 64.
9. Laberinto de fuego, p. 66.
10. Laberinto de fuego, p. 68.
Rivero, Manuel
Rivero, Manuel


Las opiniones expresadas en este documento son de exclusiva responsabilidad de los autores y no reflejan, necesariamente, los puntos de vista de la empresa editora


PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
HOMENAXES EGERIA
PUBLICACIONES