O Nobel que fala de esperanza

László Krasznahorkai, o Nobel de literatura de nome imposible, quería falar e agradecer o premio cunha mensaxe de esperanza. Pero as reservas deste sentimento tan positivo vanse esgotando nun mundo onde se apagan as luces e avanza a escuridade.

Neste presente escuro a desesperanza esvara caudalosa, ruidosa pola tubaxe das redes. A UE multou a X por engano e falta de transparencia. Por inflamar os extremismos alleos á democracia e alentar quintacolumnistas e cabalos de Troia: "A UE ten que ser abolida e a soberanía devolta aos seus países individuais". Del fala o premio Nobel. Dun personaxe que nos domina facendo crer que mellora as vidas mentres se apodera dos espazos e devora o noso tempo. Promete o paraíso e crea infernos. Demos flautistas de Hamelín engaiolan a millóns de 'ratiños' nas pantallas nun bucle infinito de nadas. Tantas, que ata precisan un verbo, scrollear, que conxuga tempos e espazos co índice e o polegar. Uns segundos en cada imaxe, en cada titular. Os donos da arañeira dixital coñecen esa febre e barbarizan con imaxes rechamantes, titulares escandalosos, aditivos. 'Alcohol e cocaína' dixitais, tan perigosos que en Australia veñen de prohibir o acceso ás redes a menores de 16 anos. En EEUU multan a Meta e a Google por utilizar algoritmos deseñados para crear adiccións. Eses algoritmos coñecen os nosos apetitos, soidades, medos. Deles aprovéitanse os novos anxos, di o Nobel, que envolven con douzura, sen ás para voar. Vestidos coma nós, camiñan connosco. Pendentes dos nosos ollos e dedos. Compulsivos cando conxugan scrollear.

A tecnoloxía non é o inimigo: é imprescindible e necesaria. Pero a cidadanía ten que ser ben consciente da súa responsabilidade social, política e individual no uso desa poderosa ferramenta e dos abusos da manipulación. As pantallas, se non son embridadas polas sociedades, a política e a cultura, espallan e camuflan como información a violencia da pobreza, a violencia absurda das guerras tan veciñas, a violencia do clima, a violencia dos que non teñen futuro nin teito. A violencia dunha polarización política de costas á cidadanía.

O Nobel le o discurso que abre dolorosamente os ollos diante das pantallas. Que alerta contra os que converten hoxe a casa planeta nunha sorte de far west sen lei. Mais, contra as sereas que engaiolan a millóns de Ulises atados ao mástil das redes, outra vez e sempre mulleres e homes donos do seu camiño. Chámese historia, política, democracia, cultura. Prometeos que robaron aos deuses o lume da civilización para iluminar o camiño do coñecemento e do progreso humanos. Para sentar xuntos ao redor da fogueira onde lemos libros dun Nobel de literatura que fala da desesperanza dos anxos sen ás. Que fala das ás da esperanza.