Bo día a todas e a todos,
Benvidos todos, benvidas todas,
É para min unha honra inmensa darvos a benvida a esta celebración da palabra, da memoria e da creación, nesta cidade que non só nos acolle, senón que nos escribe cada día: Lugo.
Estamos reunidos para presentar Lugo poética 2025, un libro que non é só un libro; é unha respiración colectiva,
un mapa emocional, unha crónica viva dun ano no que a poesía decidiu habitar con intensidade as rúas, as prazas, os cafés e as voces desta cidade bimilenaria, castrexa e romana, murada e aberta, antiga e radicalmente contemporánea.
Permitídeme comezar cunha imaxe.
Imaxinemos a muralla de Lugo, esa liña perfecta, ese cíngulo que nos rodea, que nos abraza e nos define. Durante séculos foi límite, defensa, fronteira. Hoxe é tamén metáfora. Porque a poesía, como a muralla, delimita un espazo simbólico onde o humano pode recoñecerse. Dentro dela, a vida adquire outra dimensión. Dentro dela, a palabra deixa de ser ruído para converterse en significado.
E iso é o que este libro recolle: o momento no que a palabra se volve necesaria.
A cidade como texto
Lugo non é só o escenario deste proxecto. Lugo é o seu primeiro autor.
Cada cidade escribe un texto invisible feito de pasos, de silencios, de voces que se cruzan. Mais hai cidades que saben escoitar o que escriben. Lugo é unha delas. Unha cidade onde o tempo non é unha liña recta, senón unha superposición de capas: o mundo castrexo, Roma, a cidade medieval, a cidade contemporánea. Un palimpsesto no que cada xeración escribe sen borrar totalmente o que estaba antes.
A poesía vive precisamente aí: nas capas.
Por iso, cando falamos de Lugo poética 2025, falamos dunha cidade que decide escoitarse a si mesma a través das súas poetas e dos seus poetas. Falamos dun proxecto que entende que a cultura non é un luxo, senón unha forma de cidadanía.
E por iso é tan significativo que hoxe nos acompañen representantes das institucións que sosteñen e coidan da nosa lingua e da nosa cultura: a Secretaría Xeral da Lingua, representada polo seu secretario D. Valentín García Gómez, o Concello de Lugo, representado pola nosa alcaldesa, Dna. Elena Candia, a UNED, representada pola súa directora Dna. Ana Traseira, aos que agradecemos, de corazón, a súa axuda, ao mesmo que ao Colectivo Egeria, xa que sen eles Lugo Poética non sería posible. A súa presenza non é protocolaria: é cercana, é sentida. Significa que a poesía importa. Significa que a lingua importa. Significa que a cultura é un proxecto compartido.
O programa que se converteu en libro
Durante o ano 2025, Lugo converteuse nunha casa aberta para a poesía. Conversas, entrevistas, lecturas, encontros. Voces diferentes, xeracións distintas, estilos afastados e próximos. Unha polifonía.
E toda polifonía necesita memoria.
Este libro é esa memoria. Mais non unha memoria fría ou arquivística. Non é un rexistro neutro. É unha memoria vibrante, atravesada pola emoción do encontro. Aquí están as palabras ditas, si, pero tamén as palabras que quedaron flotando no aire, as que continuaron despois da última pregunta, as que medraron no silencio compartido entre o público e quen falaba.
Un libro así non se limita a conservar: transforma.
Transforma o efémero en duradeiro.
Transforma a oralidade en permanencia.
Transforma o instante en historia.
E nese proceso prodúcese algo marabilloso: o que foi experiencia convértese en legado.
A lingua como casa común
Non podemos falar deste libro sen falar da lingua na que naceu: o galego.
O galego non é só un vehículo de expresión; é unha maneira de ver o mundo. Cada lingua contén unha cosmovisión, unha forma particular de organizar a experiencia, de nomear as emocións, de interpretar a realidade.
Cando unha poeta escribe en galego, non está só elixindo un código lingüístico: está escollendo unha tradición, unha memoria, unha comunidade.
E este libro é tamén unha celebración desa comunidade lingüística que segue creando, innovando e dialogando co mundo desde a súa singularidade.
Porque a lingua galega non é unha reliquia. Non é un museo. É unha ferramenta viva, flexible, poderosa. Unha lingua capaz de falar do pasado e do futuro, do íntimo e do universal.
O futuro que comeza hoxe
Presentar un libro é sempre un acto paradoxal. Por unha banda, celebramos algo que xa está feito. Por outra, abrimos algo que acaba de comezar.
Porque un libro non remata cando se publica. Comeza cando se le.
A partir de hoxe, Lugo poética 2025 xa non pertence só a quen o fixo posible. Pertence a quen o abra, a quen o subliñe, a quen o lea en silencio nun cuarto ou en voz alta nun café. Pertence ás interpretacións futuras, ás emocións que aínda non sabemos que vai provocar.
Un libro é sempre unha promesa.
Peche
Permítanme rematar volvendo á imaxe inicial.
A muralla de Lugo leva case dous mil anos rodeándonos. Sobreviviu a imperios, a guerras, a transformacións profundas da sociedade. E segue aí, firme, rodeando a cidade, lembrándonos que o tempo pasa pero a memoria permanece.
Este libro é unha pequena muralla de papel.
Unha muralla feita de palabras que protexe e conserva un ano de poesía, un ano de encontros, un ano de lingua viva.
E se dentro de moitos anos alguén abre este libro, quizais poida sentir algo do que hoxe sentimos aquí: a certeza de que, en 2025, Lugo decidiu apostar pola palabra. Decidiu apostar pola poesía. Decidiu apostar pola cultura como forma de futuro.
Moitas grazas a todas e a todos por estar aquí. Grazas por escoitar, por ler, por seguir facendo da palabra un lugar onde atoparnos.
