Sucesos incríbles (29)

Monumento ao emigrante descoñecido
Esta historia, a diferenza das outras, soñeina; ¡soñeina, si, de verdade, ao pé da letra! Foi a noite de Nadal do ano pasado. Acostumado á auga de Cecebre, esa noite excedín, demasiado. E ademais, mesturei: auga da Coruña con albariño; ribeiro con sidra desa que fan en Chantada; cava de Ourense con queimada de augardente do Portomarín. ¡Toda Galicia xunta, que é moito Galicia de Deus!

Daquela din en ter visións; ¿e quen non? O primeiro que se me representou foi que andaba por San Caetano, feito un Larra, buscando na famosa Administración Única, nesa na que seica non fan volver ao portelo. Dérame por erixir un monumento ao Emigrante Descoñecido, enfrontado á Torre de Hércules, e daquela no Concello da Coruña esixíanme unha licenza de obras visada pola Sección de Urbanismo da Administración Única. Aínda teño nos ollos aqueles porticelos, que corrían e corrían diante miña, mesmo coma se estivese en Córdoba vendo pasa-lo AVE.

-Nesta oficina, non, que aquí estamos de reconversión. ¿Non ve que están metendo fibra óptica? ¡Pregunte nesoutra..., desde que volvan de cafetear!

Tanto preguntei, que cheguei a Vigo preguntando, de porta en porta; ¡e menos mal que non me dixeron que volvese mañá! Na última das de Santiago dixéranme, iso si, amablemente:

-Non, señor; aquí tampouco é. Aquí despachámo-las licencias para poñer cabalos de parada; sementais, ¡xa sabe! Agora esa competencia témola transferida, concretamente do Departamento de Cría Cabalar e Remonta, do Ministerio da Defensa. ¡Se non se trata de bestas, vaia con Deus!

E seguín, ¡que remedio!, revolvendo Coruña con Santiago, e á viceversa, ata que, nin sei como, atopeime, de súpeto, retornado ao xardín de San Carlos, arengando nas masas:

-¡Queridos compas, imos aló; atención! ¿Onde se fai ese monumento, aquí ou en Vigo?

Desde o Castelo de San Antón, que pilla cerca, berroume Felipe Senén:

-¡Aquí non caben máis cousas; as novas, tódalas novas, ao monte de San Pedro, que é un bo lugar, un sitio salubre, aireado!

Nisto pediu a palabra un vigués, un ultrasur, que viñera de turista, ¡para sabotar ao Deportivo, supoño! E daquela berrou, todo oufano, con toda intención:

-¡Upa, Celta! ¡E para monos, a Madroa!

Respondeulle Felipe, desde as ameas do seu castelo:

-¡O Museo e maila Cova Céltica son cousa miña!

Nada, que eramos galegos, todos galegos, e alí nin deus se entendía..., ¡porque Deus estaba en Santiago, inspirando aos do Xacobeo! ¿Que facer nesas disxuntivas, en tales liortas? ¡Nada: construír sen licenza, onde me petase! Mais, para iso, tiña que formar primeiro unha Sociedade Instrumental, co seu Consello de Administración..., ¡pero todos querían ser, todos querían mandar, todos querían saír no libro!

-¡Ben, está ben; calade un pouquiño, que imos por partes! ¡Eu serei o Presidente!

-¿Ti? ¡Non; ti non, que tes orixes autodidácticas! ¡Queremos que nos presida o Reitor da Universidade! -Berraron uns cantos daqueles máis cultos; ¡ou que por tales se tiñan!

-¿De cal Universidade?

-¡De cal vai ser, da Universal, da Galega!

-¡Nese caso, temos sete; sete presidentes!

Con esta saída non contaban, así que daquela fíxose un pouco de silencio. Proseguín, por riba dos murmurios, que é como trunfan os triunfadores, eses aos que chaman, de mal nome, Führer, séxase, condutores, sexan de homes ou de rabaños, ¡que para o caso...!

-Vou se-lo voso Presidente pola razón fundamental de que son dos poucos morgados desertores, dos poucos que emigraron, que daquela, en tódolos países de acollida, en todos, ou en case todos, estaban os segundos...; ¡séxase, os minorazos!

-¡Bravo, bravo; es un tío pistonudo -Urrou un daqueles próximos máis próximos, deses que adoitan apuntarse a gañador.

-¿Por que...? -Ousei inquirir.

-¡Porque déche-lo disparo da saída!

Pareceume cortés contestarlle a aquel espontáneo que me vitoreaba, un rapaz macanudo, que me debía favores, incluso un préstamo de mil pesos que lle deixara para comer pan..., ¡entrementres non cobrase a Lotería do Nadal!

-¡Claro que o son, iso, un pistonudo! Daquela, ¡viva Galicia ceibe, ceibe de tímidos, deses que aínda levan faixa..., para esconde-la faca!

O silencio foi total, que ninguén se deu por aludido. En vista diso, continuei con aquela perorada estúpida, pero, iso si, en termos grandilocuentes:

-Paisanos, e sen embargo, amigos: Estamos de Xuntanza, reunidos para poñe-la primeira pedra deste monumento ao Emigrante Descoñecido. ¿Coñecedes algún descoñecido?

Entón oíuse unha mulleriña, cun pano na cabeza, tan cativa que non lle daba á María Pita nin polo van; toda enxoiada, iso si. Dixéronme que era setemesina, ¡así que ben o fixo!

-¡Do meu rueiro non é, que os de por aló trouxeron haiga..., que é do que máis se fala!

-¡Que se calle esa mujerona! -Berraron os do Clube Sportivo, todos eles partidarios do inglés na primaria, acaso molestos pola falta de educación daquela próxima tan pouco próxima.

Cando puiden continuar, díxenlles:

-Que veñan bota-la firma os Conselleiros, segundo sexan chamados. Sen precipitación, que hai Historia para todos. ¡A ver; silencio! Que suba denantes o Caudillo dos Oestrimnios, aqueles emigrantes que foron famosos porque..., ¡porque en vez de irse, viñeron!

-Nesa opción tócame a min, que a miña muller e mais eu apeámonos en marcha, ¡da Arca de Noé, nada menos!, nese peirao de Noia, ¡e mais tratábase dun cruceiro de pracer!

Un chusco, que sempre os hai en tódalas asembleas, pitou desde moi abaixo, ben forte para facerse oír, e obxectou que da arca só se apearan dous corvos. O oestrimnio non se inmutou e contestoulle ao aborta sesións:

-¡Teu avó e túa avoa, iso é certo, pero eses apeáronse tras nosa, así que nós sómo-los adiantados!

-¡Que veña o seguinte! -Berrei polo micro. -¡Que veñan os tres fillos de Breogán, eses que emigraron aos tres continentes, aos que se coñecían daquela!

Neste punto si que se formou a de Babel pois o de Europa non lle recoñecía dereitos ao de Asia:

-¡O teu, suposto, Continente non existe! ¡Se non me cres, daquela mira este mapa: esas terras están xuntas, todo seguido, e aquí pon, Eurasia!

En vista do preito, adiantouse a firmar aquel dos fillos de Breogán que fora á conquista de Sebta, á primeira das dez que padeceu.

-¿Onde vas ti? -Díxolle o Breogán Secundus. -Volve coa masa, que ti es minorazo.

-¡Eu emigrei para África..., e non precisamente pola quinta!

-¡África non é un Continente! -Rebateulle seu irmán.

-¡África, si, que está separada da vosa Eurasia polo canal de Suez!

-¡Iso é trampa, -repúxose o Primus, -que daquela só había un barranco; ese canal fíxose despois, dirixido por un tal Lesseps, así que aquí mando eu!

Nada, que de tantos fillos e fillas que tivo Breogán, só preou o seu morgado.

-¿A quen lle toca agora? -Pregunteille ao meu Secretario...; ¡ou non sei se sería á Secretaria!

-Tócalle ao amigo do Xefe, ao amigo de Viriato... -Respondéronme, que niso houbo unanimidade.

-¡A ver logo, ti, a ver que contas; achégate! ¿Por que estás así, medio retranqueado?

-Daquela chamoume o senhor Viriato; xa sabedes, aquel pastor da Lusitania..., ¡para que lle botase unha man na rapa das ovellas! Estando naqueles mesteres, presentáronse os romanos, que viñan preguntando polo Río Letes, ou Limia, que lles falara del unha Pitonisa, aquela Madame de Delfos. ¡Ai, Deus, que estes van funda-la Gallaecia, e vai ser cousa de frealos aquí, de par do Tejo! Foi o que matinei. Fíxenme cunhas tesoiras, pero eles tiñan lanzas, espadas e frechas... Metéronme un frechazo, aquí, en salva sexa esta parte, que así quedei zambo, ¡a perpetuidade!

-¡Foi abondo; ti tes méritos! -E indiqueille que se marchase. -¡A ver, outro, outro máis! ¡Ti, ese troglodita, o da estaca! ¡Ti mesmo!

-¿Eu? Pois eu..., eu fun un suevo; un suevo tan suave, que daquela que emigrei ás Asturias, nas hostes de don Pelaio, dinlle tal estacazo ao Sidi Almutamid de Covadonga que para fuxir de min, na imperdible, recuou, e caeuse desde aquelas penas da gruta. O Señor Pelaio, que estaba bebendo aló abaixo, na fonte, tan tranquilo e tan alleo ao que pasaba enriba, ao ve-lo mouro estrapallado, mesmo diante súa, naquel pichoco da fonte, ¡fendeulle a alma, dun mandobre! Como o sangue do mouro tamén era mouro, aquel rego de Covadonga vestiuse de loito, e deu en producir unhas bágoas gordas e duras, ¡que nin que fosen abelás! Fixádevos se fixemos méritos, que a Santina botounos unha bendición, ¡e xa non tivemos Purgatorio, que por iso ando de embaixador, ou máis exactamente, de condutor de pateras!

O aplauso foi unánime, pero eu despedino a toda présa, pois como lle dese ao paisano, naquela euforia utópica, por proclama-la República Libre do Faro, aquí na Coruña pouco ía durar a miña presidencia ditatorial.

Tras do suevo subiu un portugués, miúdo pero enérxico, que me dixo á orella:

-Eu falo en nome dos suevos de Braga, que por alí somos máis bragados cós de Rozabragada. ¡Xa sabes, eses da Fonsagrada! Tamén fun emigrante, sempre cara ao Sul, sempre levando aos mouros por diante, ¡a brazados, coma quen gadaña na herba! ¡Ceei máis mouros, eu só, que tódolos galegos que levou consigo aquel Rei das Cangas do Anís, daquela que conquistaron León!

Despois engadiu, en voz baixiña, para non sobresaír:

-¡Este monumento faise, como que me chamo Denís; e se non tedes cartos, mandámolos nós..., a fondo perdido!

Quedei abraiado, que sempre tiven aos portugueses por irmáns, pero aquel saíume irmán e medio. Despois diso fixemos un receso, deses que chaman gastronómicos, pois a xente dos actos públicos sempre espera que haxa unha copa de viño, ademais dun taco de xamón con outro de queixo, pois pan, nestes ágapes, pouco fai falta. Nesas estabamos cando dixo un estremeño, na sobremesa:

-Se o porco é porco, e se a lebre non é gato, non hai por que temerlle ao colesterol; ademais diso, aqueles porcos que levei da casa de meu pai, mantidos coas landras dos anciños da miña Estremadura, maiormente aquelas do Val do Río das Sellas, supéranlle ao mellor faisán... ¡As vosas landras..., madeira pura; e para iso, de carballo!

-Agora dámoslles fariña de peixe, que por aquí ninguén agacha os cadrís para apañarlles landras. -Expliqueille ao fillo daqueles estremeiros.

-¡Ostras é o mellor que tedes aquí en Galicia para dárllelas aos porcos; ostras..., a falta de belotas! -Duplicoume aquel rapaz.

A receita pareceume boa, ¡pero non sei se a aceptarán eses de Arcade, co ben que venden os seus moluscos, que lles chegan a pouco! Como aquel home xa firmara por entre medias, avisamos ao seguinte:

-¡Retómase a sesión! Que veña agora...; ¿a quen lle toca? -Nin se soubo, pois a Secretaria fórase tomar café, e o Secretario detrás dela, atusmándolle á Secretaria, se acaso por unha cuestión de acoso sexual, pero de seguida veu outro galego, máis corcovado que ningún.

-¿Como se puxo así, avó?

-Cando sachaba nos repolos, aí en Betanzos, como fai costa, sachaba de arriba para abaixo, e non tiña que agacharme; mais daquela dos irmandiños, que me levaron, de castigo, para as hortas de Granada, aquelas que abandonaron os muslimes, como é terreo plano, tiven que agacharme un tanto así, ¡e xa ven! Oia, por certo, que daquela viñamos vende-los repolos aquí á Coruña..., ¡co lonxe que quedaba Betanzos!

-¡Igual que hoxe, quilómetro máis ou menos, que por aquí non houbo terremotos; xa sabe, plegamentos!

-¡Non sei o que sería, pero vin mirando no autobús, todo o tempo, e decateime de que esa rúa que chaman de Alfonso Molina empeza alí mesmo, no meu Betanzos, na nosa Praza do Rolo!

-¡Vostede si que ten rollo, e logo que non foi irmandiño, que vostede aínda é menos que tataraneto dun daqueles! ¿Por que non di a cada paso, Jozú, como fan os outros béticos, tal que aqueles alpujarreños de Granada?

-O meu tátara, que llo admito, foi o primeiro daqueles repoboadores, e por iso estou obrigado a conserva-los falares da terra da miña orixe, que é Betanzos, ¡Betanzos dos Cabaleiros!

-¡Dos cabaleiros, en efecto, pero tamén o é dos repolos, uns repolos do tamaño dun globo! Este home, xa que non chufa, merece ser Conselleiro. ¡A ver, Secretaria, que por fin volviches!

-¡Non podo, que teño que saír...! -Contestoume mentres se poñía de luvas, ¡outra vez de luvas!

-¿Máis café? ¡Vas desface-los nervios..., e xa pareces un flan!

-¡Non, señor; frío, frío! É que vou para Santiago, que avisaron por teléfono que están abrindo a súa portela, esa da Administración Única... ¿Non quería que lle conseguise non sei que permiso..., precisamente onde vostede fracasou? ¡Daquela vou eu, aproveitando que poñen un home ao público..., mentres as mozas van toma-lo café! ¿Fixouse na espeteira que gasto eu? ¡É de silicona, pero, neste caso..., xa verá que resultado!

Con aqueles pesadelos peguei tal brinco na cama, ao roza-lo edredón, que ben me pareceu que eran as siliconas da Secretaria... Espertei abraiado, pero xunto da miña dona, que esa si que é de natureza pura.

-A ver, muller, que botáche-lo edredón para este lado, e tiven unha confusión de vulto, atroz... ¿Onde vai esa moza?

-¡Aquí a única moza son eu, e chégoche, de sobra! ¡Pobre soñador! ¡Este vello verde cavila cada cousa..., redonda coma unha lousa!
-.-