O afiador que as sabía todas
Fóramos a Riós, por xunto da Raia con Portugal, cuns amigos, facendo unha etapa

previa, segundo pasabamos, para o Castro Verde do Alentejo... Mais, para empezar polo fondo do cesto, aínda non sei o por que a esa fermosa terra de entre ríos lle chaman Riós; non o sei, pero, despois de todo, ¿quen lles priva aos comarcáns iso de poñe-lo til onde lles pete?
Na casa dos nosos amigos, amén de afia-los podóns das vides, déronlle a compoñer ao Correcamiños unha alquitara de cobre, así que o Ramonciño quedouse a durmir, e de paso contóunolas de tódalas cores. ¡Sabíaas todas: de amores e desamores, españolas e portuguesas, dos anxos e dos diabros, dos encantos e das meigas, das cidades pero tamén das aldeas! Estes afiadores, se en vez de chifrar, escribisen..., daquela, adeus bosques, que se esgotaría o papel!
O diabro, ¡que outro podía ser!, tentoume de preguntarlle polo barallete dos afiadores, pero diso non soltou prenda, que resulta que o tipo tamén sabía tódalas lendas do castelo de Monterrei, e optou pola proximidade máis próxima. ¡Así que nos deron as doce, arrodeados de fantasmas medievais!
-¿Como foi que ese tal Raimundo raptase aquela moza de Chaves? Vostede empezou a contarme iso, pero deseguida pasou a outra historia, á dos frades... ¡Con tódolos meus respectos, pero estame resultando un saltasucos!
Por fin explicouse, pero con circunloquios:
-Chaves chamábase, inicialmente, Aquas Flavias... Despois esas augas pasaron a ser portuguesas, que xa o eran cando lavou nelas as súas lagañas aquela filla do Castro de Lemos, unha tal dona Inés... ¿Sabíao?
-¡Iso xa o sei, e algo máis tamén! Pero vaia ao caso da Lucrecia, que dixo dela non sei que, pero deixounos co mel no prato...
-¡Ah, si, Lucrecia...! ¡Pero esta non envelenaba, pois a de Chaves tiña outras..., outras chaves! ¡Uih, esta fíxose famosa, nunha noite
!
De tanto que sabía aquel Afiador, mesturábao todo, de tal xeito que ás veces enfiaba pola punta e non polo couce.
-A Lucrecia do meu conto, -proseguiu-, que lle chamo así porque o conto eu, pero non o fago porque sexa conto, era filla dun tal Marcus Secundus, que se fixo rico vendéndolles porcos aos lexionarios romanos, que deron en escasear os xabarís, ¿sabe?, en toda esta rodeada, que maldito un quedou, desde Braccara a Verín... ¡Polo menos, iso se dixo, que a min contáronmo! Eu opino que daquela, con ese motivo, o tal Marcus marcou unha raia, unha fronteira, entre as súas propiedades e mailas dos veciños, e con iso empezou o contrabando...
-¿Mestre, non lle parece que é moito opinar? Pero, o que é por min, se vostede o cre..., ¡adiante cos farois! ¡Siga dándolle á roda!
-¿Á roda? ¡Estou fóra de horas!
-¡Si, ho, a de Santa Catarina, esa que ten na boca, esa que lle permite esbardallar!
-¡Eh, oia, señorito, que iso da Lucrecia seino de certo, que mo contou o Administrador de Monterrei, daquela que o había...! Eu estiven pasando contrabando, ¡moitos anos!, de Portugal para España, e á viceversa, para el e para os seus amigos, ¡así que mire se o tiña de man!
-Mestre, por favor, non acadulle, que me dá o sono, e non quero quedarme sen esa historia... -Se non lle fago concretar, daquela teriamos relato para mil e unha noites, como lle pasou ao Sultán coa súa Scheherezade.
-¡Primeiro terei que remolla-la palabra! -A nosa amiga dispúxose a paga-lo prezo daquel relato, pero ao Afiador pareceulle pouco: -¡Agarde; bóteme para aquí ese xerro para enche-lo vaso, que me pilla lonxe! E volvo á historia, xa que lles prace: Resulta que a tal Lucrecia dábase unha maña tremendísima para capa-las cochas, tanto así que sempre levaba a coitela respectiva fincada no seu moño, como se fai coas forcas do pelo
¡Esa non perdía o tempo co chifre, que se facía de rogar! Desde que acordaban no prezo, poñíalles a pata na gorxa...; ¡ás porcas, non pensen mal! ¿Vostedes saben que, carne capada, carne merendable, e a outra, unha cagada?
-¿A pata da cocha, enriba
? ¡Sería o seu pé, o da rapaza! -Fíxenlle rabiar un pouco, que nada ralla tanto a un contista coma escoita-la polémica dun competidor.
-¡Pois, claro! ¿Ou é parvo? Coa pata na gorxa do animal, ben premida por certo, ela tiraba de coitela e, ¡zas! Se era cocha, cosíalle os ovarios; e se era porco, racháballe ese conduto, ese conduto dos machos, o
, o seminal! ¡Todo nun santiamén, que ata dicían que non había cristián que lle vise a coitela nas mans, coa rapidez que a manexaba...!
-¡Cristiáns daquela habería poucos...! -Ocorréuseme interferilo, outra vez, coma quen lle pisa o rabo ao gato, pero fíxena boa:
-¡Señorito, se vostede sabe as historias deste país mellor cá min, non se fale máis, que daquela fala vostede e calo eu! ¿Que se cre que é un turista; pensa que o sabe todo por ..., por iso de levar gravata?
-¡Perdoe; foi un inciso, e non volverei...! ¡Palabra! Por parte, xa que lle molestan as gravatas, daquela tiro desta, agora mesmo!
Botou máis chispas polos ollos do que a súa roda en plena función:
-¡Déixese de coñas e de incisos, que para incisos maldito se estaba aquela Lucrecia cando a raptou o señorito de Monterrei, que era un mouro; para entón xa tiñamos castelo, aínda que máis cativo! Ela non se fixo de rogar, ¡que unha romana pésao todo! ¡Aquela si que era bragada..., e iso que non mandaba en Braga, que nunca de Chaves pasou!
O vello confiouse, todo ilusionado, mais, cando se puxeron ao trato, ¡houbo engano!, pois Lucrecia levaba consigo, en previsión, unha vexiga de porco, fresca, á que lle agrandou o meato, cos propios dedos, así que, de chegada a situación, dirixiu, ben dirixida, aquela máquina do Monterrei, a de face-los fillos, exactamente para dentro da vexiga do porco, polo propio conduto do animal!
Desde que o vello Monterrei bregou ben bregado naquela vexiga aínda húmida, sanguinolenta e cheirenta, escondeuna Lucrecia, debaixo do xergón, e díxolle ao crédulo do fulano que todo aquilo tiña un prezo, á vez que lle mostraba o seu mantelo ensanguentado, ¡que o puxera de enaguas!
Aquel Musa, o do castelo, ¿sabe?, fíxose cruces de que a Lucrecia aínda estivese virxe, que todo por aquí, neste Val de Monterrei, dábana de muller experimentada; e logo que aquel estrago carnal pareceulle ao señor que era por culpa da súa potencia, excesiva, así que, todo feliz, regaloulle o balneario de Verín, ¡con tódolos seus arredores!, en agradecemento, por suposto, non só polo que recibira dela a tal momento, senón, e aínda máis, polo que esperaba para os días vindeiros!
-¡Esa manda tenma que facer por diante de cinco testemuñas! -Esixiu a rapaza, rotunda e forte, sen tremerlle a voz, pero o señor de Monterrei sóubolle contestar. ¡Que non saberán os señores, que por algo son o que son!
-¿De cinco
? ¡Diante de dez! Os que ti queiras, -prometeulle, -pero teñen que ser mulleres, que se os meus vasalos se decatan das túas calidades femininas, aquí pode haber un perigo, dos grandes, que entrarán en celo!
-O que mande, meu amo, -díxolle Lucrecia, chiscándolle un ollo con toda picardía-, pero fai falta que chame a meu pai, que é escribán, e redacta ben, ¡do mellor! Despois diso, que asinen esas mulleres, ¡como se son vinte!
Redactouse aquel pacto, aquela doazón tan pouco usual; firmouse, e con estas, o sátiro quedou satisfeito. ¡Pero ao día seguinte, Lucrecia entrou en posesión das fincas de Verín
, e tamén de tódalas chaves do castelo de Monterrei!
¿Que pasara? Pois que, como os cochos teñen a pel máis dura, e Lucrecia estaba acostumada a operar neles, naquela ocasión, pero despois de firmar, prevaléndose de que o Monterrei xa lle estaba atusmando ao pé da cama, feito un oso, en pelota picada e todo iso, coma un godallo ao pé dun couceiro, a rapaza tirou de coitela, e sen encomendarse nin a Deus nin ao demo, deulle unha navallada, fonda, fondísima, tanto, que se lle saíron as tripas ao Musa, todas as do ventre baixo; por certo que cheíñas de porcallada! Ela íalle buscando ese cordón dos homes, ¡nada máis! ¿Entende? Coa mesma, o castelán desfondouse, precisamente polo fondo..., ¡e non só dos seus atributos, pois coas tripas fóiselle a alma!
-¡Para que logo digan que as mulleres teñen mala defensa! -Foi o meu comentario, que non se me ocorreu outro, de sorprendido que me quedei ante un desenlace da maneira, tan..., dramático!
-A defensa da Lucrecia tería de todo, naquelas circunstancias, mais, a coitela...; ¡a coitela era pequerrecha, pero estaba ben afiada, e iso que aínda non andaba eu coa roda, para poñelas a punto! ¡Deus, canto terán que agradecerme as mulleres, se se fían de min, ou da miña pedra, que é o mesmo! -Foi o comentario do noso artista.
Por suposto que aquel Afiador esaxeraba nas súas historias, ademais de pasarse un tanto no grafismo, na crudeza dos seus relatos, pero a verdade é que en tempos pasados algo machistas si que fomos...; ¡haberá que recoñecelo! Cando vexo rapazas na rúa, mesmo nos pasos de cebra, cos autos esperando, moitas e delas bica que te bicarás nos seus rapaces, máis ben por iniciativa feminina, éntranme unhas angueiras atroces, que se lles dá a febre do desquite, e volvemos ao mangoneo daquela Varona do Xénese, ou mesmo ao máis recente, este da Lucrecia de Verín... , coido que de segundas non haberá redención!
-.-
Atopámonos, tamén de segundas, co famoso afiador, o mesmo, aquel Ramonciño, aos poucos días, en Lisboa, no Rossio, e como para daquela eu xa comprara unha máquina de retratar, xaponesa... ¿Que lles contaría, alí, aos lusos, aquel afiador, aquel contista, co ilusos que son os lusos, e máxime agora que non teñen a Camôens para referirlles fastos imperiais? ¡Con tanto trotar, e con tanto rodar, non me estraña que ese da roda as saiba todas, tódalas dos dous países!
-.- Gómez Vilabella, Xosé M.