Eu son ti e ti es eu. A deslimitación da realidade

Tanto desde a reflexión filosófica como desde as ciencias que se ocupan dos comportamentos empíricos do variadísimo mundo físico, vexetal, animal etc existe nos tempos actuais un determinado e peculiar aire de familia, un modo de ver e pensar o conxunto da realidade que podería ser denominado como anti-límite, anti-finitude ou conceptos semellantes. Todo semella ter no seu conxunto, mais tamén na súa concreta particularidade, un misterioso aire de familia. Por máis que tales denominacións non sexan máis ca un modo de falar ou de pensar á beira do poético ou do místico, que se resiste a modos simples e banais de as afrontar.
As posibilidades técnicas actuais de acceder, ver e analizar desde diversos puntos de vista o variadísimo mundo no que estamos fixéronnos máis accesíbel o que en épocas anteriores só podía ocorrer de xeito moito máis recortado ou limitado. Incluso tendo en conta que a proximidade á natureza de xeracións humanas anteriores a nós superaba con moito a máis limitada actual, debido sobre todo aos procesos de industrialización do actual modo de vivir cidadán, sensibelmente alleo ao tradicional ou rural.
Máis concretamente, un "cidadán" actual desde o seu aparello electrónico pode seguramente ver mellor, e de xeito máis próximo ca o tradicional ou rural, como por exemplo alimenta un peto as súas crías no esférico burato realizado por el previamente no tronco dunha árbore axeitada. Anteriores xeracións humanas -mesmo como a miña- só moi limitadamente e con coidado sixilo podiamos acceder dende unha certa distancia a segredos tan fermosos. Incluso tendo en conta que a abundancia de aves (grandes ou pequechas) era naqueles tempos moito maior ca agora. Referinme, por exemplo, neste senso non hai moito a unha destas aves (un canario na gaiola) desde o infindo do seu e do meu estarmos aí deste xeito:

Ti, melodioso tenor e encomiado,
o abrente chamas no romper do día.
De onde che vén, petís, esa enerxía,
corazón dun mundo por ti soñado?

Bule con ardor e ferve o teu canto.
A quen cantas, dime, dende a amencida,
ti, todo corpo e alma estremecida,
en cárcere, casa propia, hospedado?

No serán e á mañá contigo falo,
ben sabendo que me queres e entendes,
aínda sendo eu humano e ti paxaro.

Nun solpor amorriñado te vin
e en noite pecha fúcheste voando
de estrelas a un ceo lonxe de aquí!
[Manuel Cabada Castro, Versos para soñarmos espertos (A Coruña, Medulia Editorial, 2024), 97]

Hai vivencias, pois, coma esta (non só soños) nas que se dilúe o eu e mais o ti, o limitado e o que non o é, o aquén e o alén, o misterio e o visíbel ou audíbel, o finito e o infindo ou infinito.
É así como dende as alturas da propia e persoal biografía podemos dicir tamén que existen momentos nos que un se sente a si mesmo desbordado por experiencias inesperadas nas que o eu semella abandonar a súa suposta clausuración para voar fóra de si mesmo e pousar en ámbitos presuntamente alleos ou supostamente descoñecidos para o mesmo "eu" consciente. A cuestión que aquí intento verbalizar podería formularse dalgunha maneira así: existe un límite ou clausura infranqueable entre realidades supostamente illadas ou clausuradas en si mesmas? Son os "suxeitos", alomenos en precisos e determinados momentos, incapaces de saír do seu afirmado finitismo para apousar nun pretendidamente alén de si mesmos? Se tal cousa fose así, poderían atopar explicación axeitada determinadas experiencias polas que un mesmo en determinados momentos do seu persoal vivir se sente sorprendido?
Rememoro seguidamente, en relación co precedente, unha comunicación escrita (de hai agora algo máis xa de dúas décadas) a un amigo coa seguinte miña (nosa) lembranza biográfica:

27 marzo 2003
X.X.X.
Coruña

Moi querido R.:
"O da Cardosa foiche así. Eu creo que daquela quedei tan impresionado que nin sequera cho dixen a ti mesmo. A Cardosa éche ou era para nós o monte onde estaba situada a antiga Universidade de Comillas. Viviamos no edificio chamado Máximo. Ti e mais eu estabamos cursando filosofía, coido que en cursos distintos. Carlos Valverde Mucientes, que actuaba alí como 'Ministro' da casa (na actualidade vive agora comigo afectado pola enfermidade de Párkinson), preguntoume daquela se eu podería trasladarme da miña habitación para outra, un andar máis arriba, onde coido que vivía un noso compañeiro apelidado San Juan. A razón era que este non era quen de durmir porque había no seu apousento uns condutos de auga no teito que facían non pouco ruído ao pasar a auga (glo, glo, glo...) por eles. Valverde e mais eu pensabamos que a min iso non me afectaría. Mais estabamos nos fatídicos días dos exames de fin de curso e había unha determinada presión comunal para facelos ben... Pois ben, coa cousa do tal ruído o caso é que na primeira noite case non puiden pegar ollo; na segunda ou terceira noite sentinme decididamente nervioso: o "glo glo" non cesaba. Ocorréuseme entón, inquedo como estaba e sen ser quen de atopar unha solución axeitada para poder durmir sosegadamente, o seguinte: envolvín ben a cabeza coa saba e outra roupa intentando durmir (non lembro se o conseguín ou non; coido que non...). E agora aténdeme. No día seguinte cadrou casualmente que ti e mais eu nos sentamos no chamado refectorio, un enfronte do outro. Ámbolos dous estabamos case debaixo do púlpito onde alguén lía en voz alta un libro (tal e como ocorría habitualmente). Chegado un momento, o encargado de presidir este acto dixo en voz alta "Deo gratias" (o sinal acostumado para que a lectura cesase e puidésemos falarmos xa entre nós mentres departiamos comensalía). Mais velaquí o que entón ocorreu para a miña indescritíbel sorpresa. Nada máis empezarmos o falar disme ti sen máis preámbulos (creo que foron estas as palabras exactas): "Esta noite soñei contigo; eras como unha momia coa cabeza envolta con panos"... Quedei tan petrificado co que me acababas de dicir que non fun capaz de comentarche nada sobre o que me pasara de noite... Gardeino en segredo. Desde entón creo firmemente na transmisión de pensamentos ou como cousa se chame..."

Cando lle recordei ao destinatario desta carta o ata aquí ocorrido pasara xa algo máis de medio século dos “feitos” aquí narrados. Evidentemente, para el non foron “feitos” senón só un simple “soño” seu (tal e como el se expresou no seu momento), aínda que para el posiblemente tal soño tampouco fose, alomenos naquel momento, un “soño” normal, pois apresurárase a comentarmo no comezo mesmo de empezarmos a falar... O meu abraiado silencio debeuse seguramente a eu ter constatado naquel intre que, se el actuou como un bo receptor de especiais experiencias ocultas, eu sería tamén quizais, pola miña parte, un máis ou menos sutil sentidor e emisor -aínda que daquela sen sabelo- das mesmas.
En calquera caso e en relación co que nestes comentarios estou a dicir ou sospeitar habería quizais no conxunto da realidade (na súa máxima extensión e profundidade) unha misteriosa interconexión “alén” ou “aquén” dunha simple e vulgar comprensión da mesma. Como se a realidade que somos e na que estamos fose algo “máis” ca unha restra de individualidades illadas unhas das outras, que simplemente e sen máis só están aí.
Alén do aquí lembrado e sen poder concretar ou fixar datas exactas destes sentimentos (o benigno lector saberá desculpar estas actuais limitacións miñas que a idade me impón, aceptando o sabio pensamento crítico da profesora e amiga Adela Cortina Orts contra o edadismo), o certo é que houbo uns tempos nos que me sentín atraído pola teoría e as prácticas relacionadas co descubrimento de augas ocultas, obxectos perdidos ou agachados etc. Un día (hai xa ben de anos) pasaran pola miña parroquia natal estradense de Sabucedo uns poceiros que, péndulo en man, contrataban e facían xurdir augas desde o interior mesmo da planta baixa de casas veciñais, onda a vella cociña e o vertedoiro. Foi sen dúbida daquela algo revolucionario para toda a veciñanza. Termos na casa fontes vivas de auga, sen precisarmos ir a por ela cun caldeiro en fontes exteriores. Foi daquela cando adquirín un péndulo “Breaker”, que me acompañaría durante un tempo na busca de augas subterráneas, obxectos perdidos ou desexados etc. Non me sentín frustrado. Con tal enredo aprendín a percibir posíbeis conexións entre o ansioso buscador do agachado e o misterio da realidade na que habitamos e da que formamos parte.
Porén, sería no meu posterior encontro en Madrid con José María Pilón, personaxe inesquecíbel e autor do impresionante escrito “Radiestesia psíquica”, cando iniciei con el unha amizade persoal e teórica, da que seguidamente vou rememorar algúns momentos, para min significativos, dos mutuos encontros tanto no centro de Madrid como na periferia. Achegárase un bo día onda min no seu auto desde o centro de Madrid, onde se hospedaba, ata o límite de Madrid con Alcobendas, onde eu daquela residía. Pilón usaba o péndulo directamente sobre o terreo cando iso lle resultaba máis axeitado, mais tamén exercía os seus poderes “psíquicos” a distancia, sobre planos, tanto para intentar localizar persoas perdidas ou secuestradas coma un lugar adecuado para a perforación dun pozo nun predio de persoas amigas que llo encargaban. En tal sentido referiume tamén como unha vez acadara localizar sobre un plano unha persoa secuestrada por ETA, aínda que chegado o momento de a policía presentarse no lugar por él indicado só se puideron atopar probas indiciarias dunha recente presencia en tal lugar da persoa secuestrada. Lembro tamén que unha vez, tras longa conversa en Canto Blanco, ocorreu o seguinte. Falárame nese día Pilón da localización realizada por el sobre un plano da facenda duns seus amigos, residentes lonxe de Madrid e desexos de atoparen nela lugar axeitado para a construción dun pozo. Pois ben, rematado o noso encontro no meu despacho nun cuarto andar da miña residencia en Canto Blanco, ofrecinme xenerosamente a levalo en auto ata o centro de Madrid, onde residía. A súa resposta non a esquezo: “Ves aquel auto aparcado alá embaixo á entrada? Regaláronmo os amigos aos que lles indiquei que me mandasen un plano da facenda para lles informar dende a distancia o lugar exacto onde atoparían auga...”.
Manténdonos aínda neste ámbito da radiestesia psíquica piloniana, velaquí vai un detalle mínimo que me ocorreu a min mesmo e que o propio Pilón me confirmou como síntoma da “verdade” da súa radiestesia psíquica cando llo referín nalgunha outra visita a Canto Blanco. Feito moi simple e banal, mais significativo. Estando eu só no meu aludido despacho e incómodo por unha minucia, a de non ser quen de atopar un bolígrafo que había un momento tivera na man, recorrín como derradeiro e case infantil recurso ao meu péndulo. Coloqueime simplemente no centro do despacho e deixei que o péndulo randeara facendo o que el tiña que facer. Nada máis realizar o seu primeiro movemento o péndulo fixo pousar a miña ollada no lugar exacto onde eu mesmo deixara había ben pouco o antolladizo instrumento de escribir... Sabía que o bolígrafo tiña que estar alí, mais non daba con el...
Como tantas outras persoas que acudían directamente a Pilón para que co seu poder “psíquico” resolvese problemas, angurias etc. de xentes esperanzadas, puiden tamén actuar algunha vez de intermediario entre elas e o gran mestre da “radiestesia psíquica”. No 7 de xullo de 1986 dicíame en comunicación epistolar nunha carta dende a rúa Maldonado, 1 de Madrid o seguinte: “Por fin he encontrado un rato para dedicarlo a la prospección que me pediste acerca de la situación de [...], desaparecido en Venezuela desde el año 1979. Mi impresión -que naturalmente queda sometida a toda clase de verificaciones y nunca la doy como absolutamente objetiva, dada la pobreza de datos que tengo y el sistema de trabajo que no es absolutamente infalible- es que desde hace bastante tiempo esta persona está muerta. Radiestésicamente no se observan signos de vitalidad sobre su fotografía [...].
Conclúo xa estes breves comentarios aludindo finalmente a que estas reflexiones están en liña cunha visión “infinitista” do conxunto da realidade á que lle dei xa unha certa publicidade en artigos coma “O festival da creación” (“Galicia Digital”, 22 de xullo de 2025) ou “Animosos animais. O infindo misterio do que hai” (“Galicia Digital”, 11 de decembro de 2025). A eles me remito.