Mensaxe do bispo de Mondoñedo-Ferrol co gallo da Xornada Mundial de Oración e Reflexión contra a Trata de Persoas 2026
Cada 8 de febreiro, a memoria de santa Josefina Bakhita obríganos a mirar onde prefeririamos pechar os ollos. A súa biografía, marcada polo horror da escravitude, non é un relato do pasado, senón o espello dunha esperanza necesaria para miles de persoas que hoxe, en pleno século XXI, seguen encadeadas.
En efecto, aínda que non o creamos, a trata de persoas segue sendo hoxe unha realidade moi presente. A invisibilidade desta situación faia quizais máis cruel, porque se fai cómplice da indiferenza.
Por iso definiuna o papa Francisco como "unha chaga no corpo da humanidade contemporánea". E non se produce lonxe de nós, en terras afastadas. Afecta a persoas que viven nas nosas rúas e barrios. As forzas de seguridade liberaron o ano pasado a case 1.800 persoas das garras da explotación en España. Con todo, os estudos oficiais estiman que hai máis de 90.000, a maioría mulleres, en risco de trata. Maniféstase na explotación sexual, o traballo forzado, a mendicidade obrigada e o tráfico de órganos.
Como coñecedes, durante o Xubileu do ano 2025, a nosa diocese quixo concienciarse e comprometerse ante esta realidade, apoiando o proxecto que Oblatas ten na cidade de Ferrol para persoas en situación de trata. Segundo datos que achegan desde esta entidade eclesial, na cidade de Ferrol existen diferentes contextos de onde se dan situacións de prostitución, clubs e máis de corenta pisos. Detrás deste negocio manipúlase e próxima a liberdade individual; e aprovéitase a vulnerabilidade de persoas que son explotadas polos que non teñen escrúpulos.
Porque na trata o que se pisa é a dignidade dunha persoa. E esta o que reclama é estima, custodia e acompañamento. Pola contra, nas situacións de trata, non se descobre ás persoas como un valor en si mesmas, senón que son humilladas, desprezadas e utilizadas. A relación co outro se enmarca no utilitarismo: non valoramos ao outro polo que é, senón polo que nos interesa, e así pode ser esquecido, cambiado, vendido, instrumentalizado ou, mesmo, eliminado. Trátaa é unha violencia inxustificada.
Sabemos que esta situación aliméntase da pobreza na que viven miles de millóns de homes e, sobre todo, mulleres. Crece tamén nunha situación de violencia e de guerra, de emigración forzada, de exclusión e de vulnerabilidade. Pero, ademais, refórzase nunha sociedade individualista onde, en moitas das nosas relacións sociais habituais, as persoas foron reducidas a un dato, a un medio, a unha cousa. Non nos abrimos á dignidade que encerran. Por último, non podemos esquecer que o fenómeno se retroalimenta hoxe polo desorbitado uso da pornografía. Os datos son alarmantes: España sitúase no top 10 mundial de consumo de pornografía, cunha mocidade que lidera as estatísticas. Debemos preguntarnos: é este consumo o combustible que alimenta o motor da trata? A deshumanización do outro, sen dúbida, empeza nunha pantalla.
A Igrexa non mira cara a outro lado. Xunto a unha educación afectivo sexual, que debe de ir máis aló dunha información e que é urxente na nosa mocidade, moitas persoas do ámbito eclesial realizan un labor encomiable na denuncia, o acompañamento e o rescate das vítimas en situación de trata. Todas elas tratan de acollelas, sandalas ofrecendo apoio espiritual e psicolóxico, e integralas para devolverlles unha nova autonomía e vida persoal.
Con esta xornada convídasenos a ter unha mirada diferente ante este fenómeno da trata. É importante estar concienciados e sensibilizados fronte a esta nova escravitude. Xunto a iso habemos de orar polas persoas que viven esta realidade: quizais valoramos demasiado pouco o poder da oración que tanto reconforta e fortalece. Por último, convídasenos a coidar máis a cada ser humano co que nos atopamos, a xerar esa urxente cultura do coidado de todos e cada un.
Que a intercesión de santa Bakhita nos axude a pasar da indiferenza á acción. Que a nosa diocese sexa sempre un espazo de liberdade e de respecto absoluto á dignidade de cada fillo de Dios.
O voso irmán e amigo,
+ Fernando, bispo de Mondoñedo-Ferrol
