Opinión en Galicia

Buscador


autor opinión

Editorial

Ver todos los editoriales »

Archivo

Sucesos incríbles (23)

Gómez Vilabella, Xosé M. - miércoles, 18 de febrero de 2026
Lendas de Guitiriz

Lémbrome perfectamente do día aquel, que foi o 11 de Xuño de 1957. A miña dona andaba de feles; Sucesos incríbles (23) o cativo tiña diarrea; o auto reparárano mal, concretamente aló en Safí, ex - Marrocos francés, daquela da nosa colisión, ¡da deles, xa que foi un atentado terrorista, criminal, intencionado!, con un camión daqueles exaltados do Istiqlal, que me ocupei máis ben das reparacións cirúrxicas que lle estaban facendo á miña dona, así que saímos do país, do Magreb, sen as debidas comprobacións mecánicas, cun volante que se ía á dereita, ¡amorosiño das gabias! Por se isto fose pouco, aquel día esperábannos para comer en Suegos, na romaría do San Bernabeu.

Fóramos ben cedo ao Médico de Guitiriz, pero aínda así a sala de espera, daquela que chegamos, prolongábase uns dez metros pola rúa abaixo. Era tal a sona daquel Doutor que ata nin sei se lles faría competencia ás augas, co famosas que sempre foron, pois daquel Médico, Médico ou Meigo, dicíase que con só apalpárlle-la barriga ás mulleres xa sabía tódalas súas doenzas, unha por unha. ¡Que cousa! O certo é que naquela consulta, ou naquela meiguería, todas, ou case todos, eran mulleres, ¡que nin que fose un harén! Quen destacaba alí, o galo daquel curral, era un xateiro "...de cuyo nombre no quiero acordarme...", pero tampouco se me esquece!

Moito, e ben, debía estar apalpando aquel Doutor porque a ringleira non se movía. En vista diso, a miña dona, con toda educación por suposto, situouse no medio da rea e pediulles, por favor, que a escoitasen, que quería unha graza dos presentes.

Cando conseguiu un relativo silencio díxolles que tiñamos urxencia, e xustificouna, que nós non estabamos en Guitiriz nas augas, senón en Lugo, e que, se os presentes non tiñan maior présa, a deixasen pasar, que llelo agradecía de corazón. ¡Estouna vendo, que só lle faltou poñerse de xeonllos! Houbo un pequeno murmurio, que máis ben foi unha inercia, pois nun instante veu a por ela a señora de diante de todo e cambiouse con nós de sitio. ¡Ah, pero, o Xateiro...! Aquel xateiro, aquel Barreiras, polas trazas, debía estar molesto entre tanto mullerío:

-¡Ai que ver, estes señoritos de merda, con ese haiga aí fóra, e teñen présa! Haberá que ver onde colgan o pote... ¡Estes, con esa matrícula, igual viñeron de África cargados de tabaco, e agora andan por aquí, ao estraperlo, que por iso se queren largar! ¡Por diante miña, nin o Bispo de Lugo!

Abrín a boca para contestarlle tan forte, tan contundente, como se merecía, pois co cambio que nos facía aquela señora, tanto para el coma para os demais, as matemáticas da espera eran as mesmas, pero entón a miña muller deixoume mudo, primeiro tapándome a boca coa man, e despois tirando de min para o noso posto, para o inicial. En lugar de rifarlle pola súa mendicidade, foi ao revés, que me espetou ela, alí mesmo, diante de todos:

-¡Estívoche ben; aguanta!

-¿Ben..., por que? ¿De que falas?

-Por aparca-lo auto nesta rúa, que mellor é telo lonxe das tendas, das tendas e dos sitios onde teñamos algo que facer. ¡Xa o deberas saber, pois os signos externos, neste país de miopes, sonche o demo!

O meu amor propio esixíame un mínimo de reposición:

-¡Oes, que somos emigrantes, co noso ben ganado, ben ganado e ben pagado, peste bubónica incluída!

Pero ela seguiu co seu fulminante:

-¡Dillo ao Xateiro, lévao á escola! ¿Non ves que quere saber, que non lle chega con merca-los xatos a vulto, ao extra-perlo; quere dicirse, sen pesalos, enganando aos nosos paisanos? ¡Dillo, dillo sen medo, que te defendo eu!

¡Xa! ¡Dito así, aínda menos! De sobra sabía ela que, pasada a primeira reacción, íame indignar discutir con aquel galo dun curral prestado. O auto certo é que se trataba dun De Soto, de vinte cabalos fiscais, ¡que na Galicia do 57 mandaba truco!

O Médico, de chegada a nosa quenda, repiqueteoulle cos dedos nas súas tripiñas, coma un cego que buscase as cordas dunha guitarra, e debeunas atopar, que lle dixo, dun tirón, coma quen dispara unha metralleta:

-Vesícula biliar inflamada. Un cálculo que se lle atravesou. Comidas lixeiras pero nutritivas. Dez días de augas; canto antes, mellor. Son cincocentas...

E menos mal que non engadiu: Iso, e maila vontade! A min non me asombrou que aquel Médico falase en telegrama senón que as outras mulleres tardasen tanto na súa consulta. ¡Sería tempo empregado no seu espir, pois a saber se non levaban un xustillo deses de cordóns entrecruzados, de corpo enteiro!

Da consulta baixamos á finca do Balneario, dispostos a cumpri-la penitencia. Naquel curto recorrido a miña Estrela foime chispeando:

-Marido, encima do que madrugamos, e do incidente que tivemos con ese domador, os de Suegos vanse poñer de morros connosco pensando que non temos palabra ao non vernos aparecer pola festa. Se tivesen teléfono…, ¡pero tardarán en poñérllelo! Se cadra dentro de dous anos, cando volvamos de colonial…

-Que pensen o que queiran, que xa llelo explicaremos..., ¡cando haxa ocasión! Suegos é unha terra de santos, e os santos son leais e pacíficos, mártires se tal fose mester, ¡e non este cow-boy de Rozas! Antes cá festa, e demais compromisos sociais, é a túa curación, as túas augas, que mellor bailarás sen pedras que con elas encima!

No restaurante atopámonos cuns parentes da miña dona, cos Seixas de Bascuas, así que a deixei en boa compañía, e mentres non chegaba o momento de almorzar, fun visita-la mesquita. Sucesos incríbles (23) O plan de Suegos sería ao terzo, ao serán, ou máis ben á noite, que algo parecido lles pasou aos seus fundadores, aos suevos, co seu foedus.

A mesquita dese balneario, ¡Handu-li-lah!, fóra do seu simbolismo e do seu significado histórico, pouco vale, ou valía, e iso que daquela aínda non estaba en ruínas. Chocoume que a estivese debuxando unha moza, como de vinte anos. Digo que sería de vinte, pois a min as rapazas, tódalas rapazas, con tal de que nacesen neste século sempre me pareceron de vinte.

-¿Pintora, eh? -Rompín a falar.

-Non, periodista! -E nin para min mirou, seguindo atenta ao seu labor, ás súas medicións. –Quero presentar un artigo ilustrado con este debuxo da mesquita, onde exalte a xenerosidade de Franco cos seus mouros, cos feridos de Asturias…, que os mandaba traer a este taller de reparacións, ao Balneario! Neste mesquita dábanlle as grazas a Alá, e de paso rezaban pedindo a liberación, a recuperación, da “súa” Covadonga!

-¡Como te vin debuxando, pensei...!

Daquela si que me cravou os dous ollos, ¡dous ollazos ferventes, coa meniña marrón, coma dúas cuncas de chocolate!

-¿Vostede sabe algo de todo isto? ¡Tenme abraiada! -E sinalou á mesquita co seu lapis.

-¡Muller, pouca cousa! Vin coa miña ás augas, que precisamente a deixei cheirando nelas...

Como me gustaron sempre as mozas, para non caer en malos pensamentos o primeiro que sempre lles digo é a miña condición de casado, pois iso xa oficia de cinto de castidade.

-No entrementres, ando por aquí, desnortado, de curioso, inspeccionando este ambiente!

-Meus pais tamén están aí, no Balneario... -Puntualizou ela.

-¿Ah, si? ¿Neste, ou no de Pardiñas? ¡Guitiriz, por ter, ten dous!

-Están aquí, neste. Guitiriz, por ter, como vostede di, ten máis cousas das que sabemos, polo menos eu. ¡Un arcano!

Aquela parola prometía, así que era cousa de poñerlle alicerces:

-Rapaza, a min non se me acae falar con descoñecidos, así que dime o teu nome..., ¡para deixar de selos! Eu sonche...; e de profesión, xa ves, ¡Inspector de Ambiente!

-Pois eu, María de la Soledad, pero todos me din, Sol, ¡co que me gusta a lúa! O sol atorda...

-¡Ah, si! ¿E logo, que che apetece discorrer, acaso unha novela bucólica, neste país das vacas?

-Propúxenme aproveitar esta viaxe para recoller lendas, pero son tan extraordinarias as que me contaron que me custa crelas. Mais, de ben pensado, un país que esconde unha mesquita, ¡que outros arcanos non terá…!

-¿Pescaches moitas; con cana, ou sen ela?

-¡Non, que non baixei ao río!

-Refírome ás lendas... As lendas sábenas as mulleres, máis ben elas, pero ti tes o inconveniente de que se dan en celarse de ti, co guapa que es, ¡maldito unha che contan!

-¡Ata me parece que non, que aquí están bastante modernizados, cosmopolitas de todo, así que non lles preocupa esta cabeleira de odalisca que me gasto! O que sinto é que as levo escritas, extractadas, que non conseguín un magnetófono...

-Mañá, que temos que volver ás augas, ¡de novenario!, tráioche o meu Philips, para que graves, pero coa condición de que as temos que compartir: Das que graves, das que consigas, pero das mellores, unha para ti e outra para min. ¡Se poño a pedra, daquela merecerei algo de maquía! ¿Non si?

Dito e feito, así que ao terceiro día seleccionou as que lle contaran, deixándome a seguinte:
-.-
Gómez Vilabella, Xosé M.
Gómez Vilabella, Xosé M.


Las opiniones expresadas en este documento son de exclusiva responsabilidad de los autores y no reflejan, necesariamente, los puntos de vista de la empresa editora


PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
HOMENAXES EGERIA
PUBLICACIONES