Sucesos incríbles (22)

Pithecanthropus Erectus
Déranlle escola en Suevos, de par da Coruña; unha escola mixta, de tódalas idades e cursos, daquelas anteriores aos Grupos Escolares estratificados, que así lles chamo eu. A miña parenta estaba satisfeita pois afirmaba que a xente de Suevos tiña un coeficiente intelectual por encima da media española. Tanto me chufaba aos seus rapaces, que un día prometinlle visita-la escola, pola tarde, á hora de cerrar, para que me mostrase os traballos daqueles xenios infantís.

Efectivamente, mostroume paquetes de folios de exames onde os máis adiantados evidenciaban uns coñecementos de física e da química comparables cos daqueles alumnos do Bacharelato da posguerra.

-Estes cativos, estes rapaces tan pouco cativos, ¡igual te meten en catro apuros!

-¿En catro? ¡En corenta! Por exemplo, un día destes, en antropoloxía, ocorréuseme falarlles das teorías do evolucionismo, e daquela pinteilles no encerado os trazos físicos do Pithecanthropus erectus. Tan mal me saíu, que en lugar dunha fronte angulosa púxenlla rectangular; e logo que a barbiña, o queixo, saíume ríxido e prominente. ¡Un desastre de debuxo! Así que, antes que borrar aquelas liñas para face-las rectificacións, pareceume mellor colle-la esponxa e limpar todo aquilo, a feito. ¡Ah, pero non me deixou, nin empezar, unha cativa, das do medio, que xa a tiña por moi observadora!

-¡Señorita, non borre! ¡Espere!

-¡Teño que facelo, que non saíu ben, e as cousas mal feitas é mellor empezalas de novo; iso sempre que se poda meter a reversa! -Quixen aproveitar o meu fallo con fins pedagóxicos; ¿entendes?

-¡Señorita, está perfecto, tal cal! -E dirixíndose aos seus compañeiros, díxolles: -¿Verdade que ese Pithecanthropus erectus é cuspidiño no Manuel da Salustia? ¡Nin que o fixese cun molde de escaiola!

Non só estiveron todos de acordo, e daquela ríronse a estalar, senón que o grave foi despois, días despois, que souben que contaron esta anécdota nas súas casas, e agora tódolos de Suevos lle chaman Pithecanthropus ao Manuel da Salustia, incluso aqueles que nunca oíran falar de antropoloxía.

-¿Sábeo el? -Pregunteille á Mestra.

-¡Espero que non, pois como o saiba, vaime ao lombo, que é un tío coma un castiro; ademais, un forzudo, e traballa por aquí cerca, nun almacén de madeiras, así que, de tanto manexar táboas, ten uns bíceps coma eses levantadores de pesas! Se queres, incluso cho presento, que a estas horas acostuma entrar aí, nese café, antes de volver con súa nai.

-¿Con súa nai? ¿Logo..., é un rapaz?

-¡Mediana idade! Seu pai seica morreu na División Azul, e este fillo mesmo adora en súa nai, na Salustia, que por iso lle din, Manuel da Salustia, que fóra do traballo e desas voltas polo bar, nunca se separa dela, da súa velliña.

Ben, pois resultou que o tal Manuel, de prehistórico, nada, que os seus trazos eran do máis puro xermánico, ¡un típico cabeza cadrada!

Outro día, que volvín por Suevos, presentáronmo:

-Non sei se lle resultará molesto que lle fale disto, pero miña prima, que por certo o admira moito, entre outras virtudes polo que coida en súa nai, díxome que vostede é fillo dun..., ¡vaia, que seu pai morreu por aló, iso en..., en Chelcow! Casualmente acabo de estar alí, que me ensinaron onde foi aquela batalla na que interveu a nosa División Azul, aínda que outros me dixeron que máis ben morreron aterecidos de frío, todos ou case todos, pois os nosos non levaban indumentaria axeitada, e daquela..., ¡carambelos!

-¡Si, por desgraza, en efecto; teño entendido que algo diso houbo, á parte dos tiros! De meu pai cóntase que era tan adicto do pobo alemán, e non precisamente dos nazis, que seica se dixo, “Fágolles falta, e daquela aló que me vou, con eles, pois esa raza merece domina-lo mundo”.

-¿Non sería unha chamada...; non sei como dicilo, unha chamada dos antepasados, do espírito dos seus entregos, unha chamada atávica, que mire que en vostede reprodúcense certos trazos..., raciais…; quero dicir, do máis puro xermánico! Despois de todo iso sería natural, xa que estamos en Suevos...! A súa face é certamente a dun home evolucionado, nas antípodas daqueles seres primitivos que nos presentan os antropólogos...

-¡Non lle sei, pois diso que di, non entendo; o meu é a madeira! En cousa de árbores, e de madeira..., ¡diso pregunte, que ata os Arquitectos me veñen consultar!

Comprenderase que aquela elucubración foi, pretendeu ser, unha cortina de fume, predispoñéndoo a subliminar a mente, como agora se di, en favor de miña prima, ¡por se alguén lle contaba o caso da escola! De propaganda neutralizada ía a cousa, pero o certo é que aquel home, se falase alemán, ¡sería capaz de venderlles madeira aos propios alemáns!

Despedímonos do señor: a parenta, cun sorriso deses de orella a orella, evidenciándolle que nela tiña unha amiga; e eu, pedíndolle unha entrevista para falar das árbores, que ese é un dos meus hobbies; sen dúbidas, o preferido.

¿Que se falamos de árbores, de alí en diante? Non só ao domingo seguinte, que me invitou á súa casa, senón en moitas ocasións, que fixemos numerosas xiras, con súa nai e coa miña dona, por tódolos cubeiros de Galicia, maiormente para ver e para estuda-los bosques autóctonos.

Un día daqueles, ¡que confianza non collería comigo que me mostrou a súa biblos, a secreta!, atiborrada de tratados sobre plantas e árbores. Case tódolos volumes eran traducións do inglés e do alemán ao español. ¡Unha xoia bibliográfica!

-¿Onde conseguiches todo isto? ¡Estou pasmado! -Era certo, e díxenllo de corazón.

-Nos Corenta e tantos, en Madrid, cando estiven no Servizo, que foi cos que empecei a saber algo desta materia. Como me aburría soberanamente, e botaba de menos estas costas de Suevos, aos domingos íame á Cuesta de Moyano..., ¡que así cheguei a saber centos de nomes en latín; xa sabes, iso da nomenclatura de Linneo!

-Gustaríame ler algún... –Afirmeille; e tamén era certo.

-Daquela levas o meu catálogo, que aquí teño apuntado os que teño, e tamén os que estou pendente de conseguir.

Fíxenme cruces; ¡que outro país sería o noso se tódolos pirómanos se convertesen á relixión daquel Manuel da Salustia, un telúrico, un adorador da Natureza! Eu só conseguín dota-la miña biblioteca, ao día de hoxe, con trinta daqueles títulos, pero sigo nesa teima, aínda que nunca dea alcanzado ao Manuel; ademais hai outra diferenza, ¡que el sabíaos de memoria, ou pouco menos!

Vén ao caso para o que teño que contar despois, que un día chamoume para que lle conseguise uns cantos escudos, que era a moeda de entón.

-¿Vas a Portugal..., este fin de semana?

-¡Si; vou face-la ruta dos castiros! -E díxomo coa mesma naturalidade que para anunciarme que se ía de mozas.

-¿Por onde queda iso...? ¡Na franxa Norte, supoño!

-¡Chacho, pouco les nestes libros...! A ruta dos mellores castiros, dos máis froiteiros, témola seguindo unha estrada que vai de Chaves á Bragança. Vou a por pugas, para enxertar algún gromo, aí na horta...

Nin que dicir ten que o acompañei naquela viaxe, e que fomos e volvemos falando de castañas e de castiros, desde os marrons glacés aos enxertos con hormonas fitosanitarias e/ou con barro ou con cagallas de ovella. Cando nos quedamos con pouca materia de coñecemento común, ocorréuseme dicirlle que lera nun daqueles libros que foron os romanos os que trouxeron para aquí, á nosa Gallaecia, os castanea sativa, vulgo, castaño común.

-¡Iso non é certo! -Cortoume en seco, doutoralmente.

-¡Que si, que o lin en algures; e téñoo marcado cun papeliño, así que xa cho ensinarei á volta!

-Non é certo, que a min díxomo a máxima autoridade na materia, concretamente don Pedro Urquijo... Xa sabes quen é: ese Enxeñeiro que ten o seu viveiro experimental precisamente na Coruña, subindo por Montrove…, e non hai no país quen saiba máis de castiros que ese señor. Tenme contado que cando arraigou na Coruña, e fixo o seu chalé, a escavadora sacoulle un tocón requeimado, ¡que se petrificara! Daquela mandouno analizar con iso do carbono 14, e resultou que llo dataron de setecentos a oitocentos anos antes de Cristo. ¡Aí tes un anacronismo, que por aquel entón Rómulo e mailo seu irmán Remo aínda mamaban na súa loba, na capitolina!

-¿Ensinouche o certificado desa análise? -Repliqueille incrédulo, pero tamén con ánimus polémico. -¡Non sei se te equivocarás nesa data...! ¡Gustaríame velo!

-Don Pedro díxomo de palabra, falando do que comían os nosos antepasados... ¡Tratándose dese home, abonda!

Nunca chegamos a facer xuntos aquela visita a don Pedro porque, morta a Salustia, Manuel colleu os montantes e foise traballar ao Schwarzwald, de onde me escribiu, ¡en alemán, por suposto!, todo feliz de que alí se lle dese mérito á madeira. Incluso me xurou naquela misiva que non se atopara con ningún alemán que fose tan animal de queimar nin sequera uns restrollos. Tan feliz debe estar, e tan do seu gusto debe ser a súa veciñanza, que aínda non volveu. ¡Non volveu pero a min levoume á Schwarzwald, retratada nun álbum de fotos daqueles bosques!

Algo máis tarde, non lembro se meses ou anos, cheguei a coñecer, persoalmente, ao señor Urquijo, e saqueille esta temática.

-É certo, que algo diso houbo, -contestoume sobre da marcha-, que fixen analizar un resto petrificado, pero..., ¡xa te avisarei cando saia un libro que estou escribindo sobre esa peste da tinta dos castaños! Daquela volveremos a falar, ¡cos documentos á man!

Iso de "daquela", nada, pois ou non chegou a publica-lo seu traballo ou ninguén me soubo dar razón dese libro. Por outra banda, deseguida se foi aquel don Pedro con San Pedro, supoño que aos viveiros celestiais, deixándome con estas dúbidas botánicas, de tanto interese para min.

¿Que por que seleccionei esta anécdota entre as moitas que me levan pasado, a cal máis incrible? Vou ser franco, sen deixar de ser galego, que non todos o conseguiron:

¡Porque admiro, moito, a eses homes que queren, que adoran nas árbores, eses que se namoran delas, pois os tales, e só eses, merecen ser e estar Pithecanthropus erectus, sexa aquí ou nese Edén dos sete ríos! ¿Os outros, eses que as queiman...? ¡Deses non quero falar, que non merecen pasar á Historia: ¡eses son réptiles, serpes do paraíso, deste Paraíso ao que chamamos Galicia! ¡Daquela, que sexan anatema!

A todo isto, ¿onde está, onde queda, o incrible desta historia? ¡Simplemente, que din cun adorador das árbores, e non se chama precisamente Lugh!
-.-