O tío de Mailoc
Murdoc tiña méritos de sobra para ser coñecido polo seu propio nome, pero como se daba o casual da importancia do seu sobriño, bispo - príncipe dos Bretóns desde moi novo, e coincidía que o tío tiña menos idade có sobriño, pois que de todo iso cabe supoñer que lle dixesen así, o Tío de Mailoc, e con ese apelativo pasou á historia.
Realmente só eran medio tío e medio sobriño pois o avó de Mailoc, ao que outros grafan Mailoce, casara en segundas coa Isolda da Fonte Minia, tamén coñecida por Fonmiñá, e daquela conxunga tiveron un unixénito, Murdoc.
Con todo isto, o lector estarase preguntando como é que tardou tanto tempo en saberse esta historia, que aínda non ven nos Anais Galaicos. Pois que me vaia dando as grazas, que se non fose porque un bo día, tomando uns viños na taberna do Gavino de Santadrao, falouse de que aló antes, antes de xeneralizarse o papel, escribíase en pergamiños, este arcano histórico que paso a relatar o máis seguro é que seguise no seu cartafol de cabra. Daquela un señor, que dixo ser de Bretoña, concretamente dos Currás, e que ata aquel momento estivera calado e medio taciturno, dándolle ao seu neto de viño con pequenos e frecuentes grolos, díxonos aos da conversa:
-¿Podo falar, que teño intereses no asunto? ¡Se mas pagan polo seu, véndolles unhas escrituras desas, que as teño ben conservadas, ben conservadas e ben sequiñas, precisamente nunha pelella de cabra! Díxome meu avó que podrecían se se abría o fol a miúdo, e daquela levan cincuenta anos sen saír ao aire, ¡que nunca máis volvín a miralas, que me tolean, pois maldito se as entendo, e iso que fun a tres escolas, daquelas do ferrado!
Naquel grupiño de labregos medio se riron, que segundo despois me dixeron tiñan ao señor por un contareleiro de historias indocumentadas, de cando había osos por cerca dos Currás, ¡que para iso inventaron aquilo do curral colectivo! E tamén de lobos, de pautos co demo, aparicións, raposas das morgazas...; cousas desas, pero eu, dándome de intelectual, nin curto nin preguiceiro, adianteime cara ao señor:
-Se estes homes, que ao fin e ao cabo son desta bisbarra, e debe dárselles preferencia, non teñen interese no asunto, cómprolle esa pelella, co que teña dentro, sen abrila, sen ollar o seu contido...; ¡o que se di, a vulto!
Ser era unha temeridade, e logo que eu non son xogador, pero nesta ocasión, sería por ter cerca o Miño, tireime ao río.
-¡Mire ben o que fai, que eu non vendo maulas! Non ten moedas, nin outra cousa de valor, que xa lle dixen que dentro dese fol só están os coiros; ¡e por certo, tan mal escritos que nin o diaño os entende!
-¡Señor, agarde un intre, que non acabara de explicarme! Íalle dicir que lle pago esa pelella, cos pergameos que teña, ¡mesmo coma se estivese chea de viño! E tamén llo digo doutro xeito: Vostede vaia polos coiros, que daquela saio fiador, aquí co tío da miña muller, para que leve vostede, xa, agora mesmo, un pipote de viño. Eu confío na súa palabra, así que, por min, ¡trato feito!, pero ten que asegurarme que volverá hoxe mesmo, quere dicirse, antes das doce da noite, con tódolos pergameos que teña, que os quero todos!
-¿Para que os quere, para que lle sirve esa cousa, se non é moito preguntar?
-¡Para facer un biombo..., chino! -Disfracei a miña intención, tanto para estira-la chanza como para que non mos encarecese.
Gavino fitounos descaradamente, acaso dubidando cal de nolos dous estaría máis louco.
Pola súa parte, o señor de Currás, en vista da miña porfía, nin abriu a boca, pero saíu inmediatamente á estrada e montou nunha besta torda, que a tiña atada alí fóra, nunha das argolas da taberna. Tío Gavino, que era un tiarrón, e se cadra por iso prefería que lle chamasen Gavín, partíase de risa, e díxome daquela, dándose de experimentado:
-¡Este home nin levou o pipote do viño nin che deu palabra; máis parece que se largou de arrepentido da súa oferta, así que, para pelellos, terás que ir a Meira, a xunto do Zapateiro!
Captei a mensaxe, e seguinlle o fío:
-As pelellas de Meira non serán de cabra senón de becerro... Dinlle a miña palabra a ese home, e mentres este reloxo non dea as doce da noite, ¡de aquí non me movo! Vostede, cando lle sexa hora, mándenos mudar, que eu espérolle ao Currás aí fóra, tal que no auto, ¡polo menos, ata que pase da medianoite!
Aqueles meiregos, aqueles burleiros que se riran antes, véndome tan serio, deron en palmear, e comentaban orgullosos:
-¡Gavín, este sobriño, con todo ser novo, é dos nosos; deu unha palabra e sostense nela, como debe ser!
Pola miña parte sentinme aloumiñado e afrouxei de carteira, declarando barra libre ata as doce, ou antes, se antes volvía o noso home. Gavín encargoulle á neta que fixese café para todos, e alí estivemos, uns na cociña e outros por diante do mostrador, segundo andásemos de frío, pero todos coa lingua solta, pois falamos de todo o divino e tamén algo do humano. Naquela espera moito se meteron cun daqueles señores, que seica era o sancristán de Piñeiro, facéndolle arremeda-lo seu Cura, que se é certo que hai telepatía, daquela o Crego tampouco pegaría ollo. E tras desas, outras, que nada desata a lingua dos pensadores coma unha barra libre.
Ben ceados e mellor bebidos, pouco a pouco fóronse aqueles parroquianos, todos, que ningún deles esperou polas doce da noite, ben certos de que o meu home estaría roncando a tal momento, aló arriba, na súa casa dos Currás de Bretoña. Mentres recollía aquelas cuncas, o señor Gavín díxome:
-Xa che prepararon cama, así que sube e déitate, que hoxe dormes aquí, pois co tarde que é non te poñas á estrada; ¡igual che dá o sono, e daquela vas amencer nun augueiro!
-Déitese vostede, e peche a porta, que eu voume desde que veña ese Fulano, pero antes, non, así que lle vou esperar aí fóra, no auto, que se teño frío, acendo o motor. ¡E de sono, nada, que estou afeito a conducir de noite!
-Polo Pegerto, a estas horas, non esperes; e se te emperras en irte, arranca canto antes. ¡Consello de vello, que sempre é certo!
-Vostede énchame de viño ese pipote, sen bautizo ningún, e póñamo aí fóra, na beira da estrada, ¡para terllo listo ao señor, ao tal Pegerto!
-¡Agora mesmo! Por iso nada, que xa mañá o meterei dentro, que aí ninguén o rouba; mais, o dito, rapaz, prende ese motor e lárgate, ¡que pérde-lo tempo!
Pagueille aquel pipote de viño ao Gavín, que parentes si pero a vaquiña polo que vale, e despedinme, para entrar no coche, de seguido. A noite quedárase calma, que ata minguara o resío do Miño, así que frío non tiven; e de espera non sei canta sería pois quedei adurmiñado coa calor do coche, ata que sentín un repique no parabrisas:
-¿Que pasa, quen é vostede? -A verdade é que me alarmei un pouco pois cos bafos da miña respiración desde dentro non tiña visibilidade.
-¡Xa non me coñeces! ¡Aquí te-lo pelello! Pero sal de aí que me tes que axudar a carga-lo meu pipote na albarda, que a besta anda medio saída, e con iso non hai deus que faga boa dela... Así; pásame a corda polo lobeto traseiro. ¡Ben; xa está ben! Hala, rapaz, ata máis ver; e se están podres estes pelellos, a min non me culpes, pois o trato foi sen mira-la mercancía; ¿non foi?
-Descoide, que para o que os quero, servirán... -Dinlle a man, con efusión, feliz de saber que había outro home de palabra.
-¡Ata máis ver, amigo! -Tanto me correspondeu naquela cortesía que aínda me doen os dedos.
-.- Gómez Vilabella, Xosé M.
