Sucesos incríbles (9)
Gómez Vilabella, Xosé M. - jueves, 29 de enero de 2026
-Etelvina, sendo así, é mellor que veñan connosco ata Bergondo, que alí teñen a súa casa, desde hoxe; e mentres estes señores ollan eses pergameos, ti pos algo de merenda..., ¡que vai sendo hora diso! ¿Faríannos este favor?
Admitir unha merenda nunca é un favor, así que lles aceptamos aquela proposta, por unanimidade, nenos incluídos, e aló que nos fomos, nos autos respectivos, pola nosa parte ben intrigados, como nunca na vida o estiveramos. Nin idea da finalidade daquela aventura, pero..., ¡anunciaron unha merenda! Polo menos, iso, anunciada, e aqueles señores parecían simpáticos, así que..., ¡avante toda!, como din os nautas.
Xa na casa deles, un chalé sen pretensións pero cunhas vistas agradables, dando ao mar, Etelvina, que outras veces atendía por Etel, cargou a mesa do salón, ben acarapulada por certo, como é tradicional en Galicia, e os nenos, mentres, estiveron atentos aos discos, pois aqueles señores, a pesares da súa idade, puxéranse ao día nesa música metálica, nesa que hai que ser bastante xovial, ou bastante xordo, para resistila.
Dona Etelvina despois dun café de pucheiro, deses que xa quedan poucos, decidiuse a explica-la orixe dos pergameos aludidos, antes de que eu me puxese a lelos, que lle pareceu que iso era o cortés:
-Daquela, cando vivíamos en Sada, que o meu home tiña unha sardiñeira, presentóuselle a bordo un morango, un daqueles mal encarados, que o eran todos os da Escolta..., ¡xa saben! Aquí, este Alfredo, conta que, así de entrada, pensou que o ía requirir porque atracara demasiado cerca do Azor, ese iate do noso Emperador, ¡xa saben!, pero deseguida lle dixo... ¡Mais conta ti esa parte, marido, que iso pasouche a ti, e non se debe traducir unha cousa tan importante!
-É igual, muller, que tamén o sabes, que cho repetín cen veces, ¡en tradución directa!
-Direino eu, xa que logo. Aquel mouro pediulle aquí ao Alfredo que por favor, polos seus defuntos, o levase a Francia, a calquera punto de Francia, de inmediato, sen pararse a descarga-las sardiñas, que non podía perder en terra nin un minuto máis, que andaban na súa busca, e que antes de que o matasen a el, ao mouro, el mataba ao meu Alfredo. Esixiu, ou o fixo el mesmo, un desamarre inmediato, insistindo en que se largaba coa motora polo mar adiante. Este Alfrediño, que aínda non baixara ao peirao, nin lle descargaran aquelas sardiñas da súa costeira, que acababa de chegar delas, tanto medo papou que nin ollou ao peirao para pedir socorro. ¡Aló se foron, a toda máquina, os dous, cara a Bordeaux, que xa é travesía!
-¿Cometera..., iso, algún crime..., aquel mouro? -Preguntei por preguntar, pois a resposta era evidente.
-¡Que va, -sorprendeume ela, -se aquel tipo era un bendito! Fíxense como sería de bo corazón, e de agradecido, que cando chegaron á costa francesa díxolle ao Alfredo que non tiña con que pagarlle, pero que en toda a súa vida lle rezaría a ese de Alá polo seu salvador, e daquela insistiulle en deixarlle estes pergameos, que lle traerían boa sorte. Baraka, che dixo, ¿non si? Mellor aínda para un cristián, xa que tan mala lla trouxeran a el, sendo musulmán
¿Que, que me estaba preguntando? -Etelvina extraviouse na maraña da súa historia. -¡Ah, si; se houbo un crime...! ¡Meu pobre! Crime, ningún, pois aquel Muhammad contoulle ao Alfredo, pero xa na travesía, que aí no Pazo de Meirás, axudando non sei a que, que se fiaban máis dos mouros que dos cristiáns, viu estes manuscritos, gardados de calquera maneira, nun armario sen portas, unha especie de lacena. Daquela caeu na tentación de escondelos debaixo da capa, da xilaba, para lelos ás escondidas, e despois diso devolvelos á biblioteca do Pazo, esa que foi de dona Emilia Pardo Bazán
Como estaban en árabe, a súa curiosidade desbordouno; polo menos, a curiosidade de saber de que trataban. Nisto quixo o diabro complica-las cousas, que seica lle faltaron unhas xoias a dona Carme, ¡ou se esqueceu de onde as puxo, pois, como tiña tantas, vaia vostede a saber!
Daquela o rebumbio entre os servidores e maila Garda foi de órdago, ¡que a cousa tiña mal cariz!, así que, naquelas circunstancias, alguén deu ao noso Muhammad de sospeitoso, que o viran saír da Biblioteca cun vulto ou envoltorio. ¡Meu pobre, eran os pergameos, estes, que os quería ler no seu aloxamento, digo, con calma, para devolvelos despois ao seu sitio, mesmo onde os atopara. Como naquela biblioteca había tantas cousas, e os señores de Franco lían tan pouco, aquel Sidi Muhammad confiárase en que ninguén botaría en falta estes rolos, pero, ¡xa o dixen!, o diabro, ¡que ata non sei para que Deus o deixa solto!
Interrompina para facerlle este comentario, sincero, inocente:
-¡Perdoe, pero estou pensando que nin sequera a Pardo Bazán os botaría de menos na súa biblioteca, pois así, en árabe, nin ela os entendía! ¡Deus sabe de onde lle viñeron á Condesa pois é ben seguro que ela non os comprou...; nin iso, nin nada que cheirase a mouro, a mouro ou a rosaliano; a uns, por infieis, e á outra pola súa filiación sacrílega, que nunca lle perdoou aquilo de que fose filla dun crego! Pero siga, e desculpe esta paréntese tan longa.
-Pouco máis teño para seguir; se acaso comentarlles que moito lle roñei ao meu Alfredo por non tiralos ao mar, daquela que estivo de volta de leva-lo seu secuestrador. Encima do medo que pasei aqueles días, que ben pensei que este mariñeiro, que non daba aparecido, se fora de mozas, tal que ao porto da Coruña, ou con outra mariñá, que esa sospeita me causou un dos seus homes, un daqueles pescadores, que me dixo iso tan normal de dúas noivas en cada porto... Supoño que o fixo pensando que era mellor meterme no corpo a sospeita dunha escapada faldreira do meu home, e non dalo por morto, así, de súpeto, tal que dunha caída ao mar, ou por afundimento do seu barco...
¿Que lles parece tanta complicación? Entre iso, e logo o terror subseguinte de que nos rexistrasen e prendesen ao meu home, por cómplice na fuga daquel mouro..., ¡xa ven, case tan viúva coma se non aparecese!
Aquí interrompeuna o seu Alfredo, matizando:
-Eu quixen leva-los pergameos a Meirás, ao Pazo, e denuncia-lo episodio, pero teimaches que non me ían crer, que me tomarían por cómplice voluntario, ¡por non oporlle unha resistencia heroica ao mouro da súa escolta!
-¡Con razón! ¿Que covarde se presenta diante dun lexionario, diante dun Caudillo? ¡Ti, non, que non permitín o teu suicidio!
Aquel home retomou as súas conclusións:
-Nada, en definitiva, que como daquela estabamos facendo esta casiña, achegueime por aquí, de noite, para trae-los coiros, envoltos con canto plexiglás tiñamos na casa, así que os enterrei aquí mesmo, nun curro deste xardín, onde estiveron moito tempo, exactamente ata que Franco se quedou sen a escolta musulmá, no 57, que daquela perdín o medo, algo, ¡pero iso foi lentamente! Como dicía aquel mouro cando eu lle daba á máquina para chegar pronto a Francia, por se me paraba algún gardacostas, ¡Suia-suia!
A muller, á vez que atendía á mesa, matizou:
-Diso, meu Alfredo, aínda che queda, que alí en Mariñán ben que me fixeches acenos para que non me fose da lingua con estes señores, ¡pero eu teño tanta curiosidade por saber o que din...; os papeis, digo!
-Pois a curiosidade vaille durar pouco, miña señora, -prometín, -que agora mesmo me poño a ler, ¡a traducir!, estes pergameos; e se non entendo algunha cousa, na casa teño libros para consultar... ¡Achéguemos para aquí; faga o favor, que este café pode agardar, que abonda con cheiralo!¡Pero que ben se conservan estes rolos; unha marabilla! -Comenteille. -¡Miren que letra tan negra e tan forte! Isto é porque aos árabes traíanlles unhas tintas boísimas aqueles caravaneiros que ían por aló, pola parte de China... ¿Sabíano?
Os pergamiños ben escritos estaban, ¡do mellor!, pero atopeime cuns signos caligráficos, deses chamados auxiliares, que me eran descoñecidos pola súa antigüidade, que se confundían coas vogais, que xa se sabe que as vogais do árabe non se escriben como signos de letra no corpo da palabra, á diferenza do que ocorre coas consoantes ou coas vogais nas linguas europeas. Aquilo complicábame a lectura, e por ende, a subseguinte tradución, así que lles tiven que pedir que me deixasen leva-los rolos para a miña casa, e que ao domingo seguinte nos fosen visitar, eles, e de paso xa recollían aqueles pergameos, xunto cos folios mecanografados da nosa tradución. O que si lles anticipei foi que se trataba dun relatorio ou crónica familiar, feita por un señor que asinaba Albenalmar Ben Mussa, cunha data da era musulmá equivalente ao 727 das nosas calendas, das gregorianas.
Velaí aquela...; haberá que chamarlle Crónica, pois como se trata dun documento familiar non é fácil tipificalo:
No nome de Deus, o Clemente, o Misericordioso. Tu, Señor, tes disposto que tratemos aos nosos pais con xenerosidade, e que se un deles, ou os dous, chegan á vellez ao noso lado, non lles digamos, nunca, ¡Uf! Nin os recriminemos. Falarémoslles con verbas axeitadas, e honraremos os seus feitos, pois honrando á nosa estirpe, honrados quedamos nós, nós mesmos.
-.-

Gómez Vilabella, Xosé M.