Sucesos incríbles (5)

- ¿E ti, que fas? Non apuntes nada, que isto que che vou contar non é cousa dos libros; se a pos nun libro, daquela perde o seu mérito, todo. Esta historia veulle a meu avó do seu, de seu avó, e sempre polas verbas, coa maxia das verbas, fose tras da lareira ou na forxa. As cousas dos libros, ademais de perde-la graza, son figuracións, mentiras que inventan os señoritos, ¡de folgados que están! Dime unha cousa: Ti, que estás estudando iso do Comercio, e que fas números a esgalla, ¿cantos folgazáns terá esta cidade do Faro? ¡Moito me gustaría sabelo..., sequera fose para invitalos a vesar este monte da Zapateira!

Non lle souben contestar, pero gardei aqueles papeis e mailo libro, que estaba visto que aquel señor, aquel Manuel, aquel Coxo do Escoural, só funcionaba oralmente, polo método da tradición oral; ¡dun xeito tan panteísta que precisaba inspirarse na contemplación directa das cousas! Rompeu a narrar:

- Atende, para que non se che esqueza: Os do Faro, que sempre se lle chamou así á cidade desa illa, non sei que lles pasaba coas mulleres, que nunca tiñan abondas...

-Pasaríalles coma aos romanos coas sabinas, que tampouco lles chegaban, que lles morrían de parto, e eles querían ter fillos, a centos, ¡para invadi-lo mundo!

-¿Por que lles morrían...?

-¡Porque aqueles romanos facían uns fillos enormes, cabezudos e narigudos, que non era doado parilos!

Manuel non quedou convencido, pero seguiu relatando, sen pararse a discutirme:

-Tódalas primaveras, ¡pero todas, eh!, eses do Faro saían a buscar femias, que seica chegaban a Betanzos na súa procura. A cousa tiña o seu aquel, que xa era demasiado que se levasen o quinto dos froitos do seu alfoz, así, pola cara, e máis o gando, que comían coma larpeiros, presumindo de ser fillos dun xigante, un tal Xerión…, ou Breogán, que os confundo, sen encima diso escolmar nas mozas dos arredores. ¡E logo que as levaban a medio criar; co desgusto das nais, que non era para menos!

Aquí, neste castro, pero outros din que foi máis arriba, nese Escoural, vivía un home forzudo, que era ferreiro, pero os do Faro só lle deixaban facer armas para eles, nada máis que para eles! O Cabezón, que así lle chamaban porque así era...; ¡oes, coma un romano, que coincidencias! Xa se tiña enfrontado cos da Illa, pero el só. Nin coa súa forza, que era moito home de Deus, un xigante, foi quen de cortárlle-lo paso, que os de aló embaixo eran moitos, pois con tantas mulleres inzaban canto querían. Na illa do Faro seica estaban todo o día dálle que dálle, saídos coma godallos, que do demais…, ¡vivían das requisas!

Discorre e discorre, aquel home díxolles aos de Culleredo, que eses, precisamente aquel ano, tiñan rapazas en flor, moitas, que escondera seis ou sete gadaños na mesma fragua, no foxo do carbón, e que se comprometía, con seis ou sete dos máis valentes da rodeada, se lle axudaban, para entrar na illa unha noite pecha, e daquela deixarlles sangue, por olas, da deles, polo chan, ¡para que fixesen filloas!

Coidaba o Cabezón que con aquel escarmento os do Faro, de alí en diante, collerían un respecto aos do arrabalde, e que cando quixesen mozas para amplia-la tribo, daquela terían que solicitalas dos pais, ¡como Deus manda! E casar pola Igrexa. E garantirlles que ningún home tería alén de dúas ou tres..., ¡que xa era ter!

-Siga, siga, que iso é interesante; ¡incrible, pero interesante! -Díxenllo de todo corazón.

-Parei aquí porque non sei se me quedará algunha cousa no tinteiro, que xa fai anos que non refiro esta historia, pois agora a mocidade non quere saber nada, ou pouco, das súas raiceiras. ¡Só lles importa o por vir, e mais ben se vén de balde!

-Vostede siga, que estes relatos se se cortan é peor, que sempre se esquece algo; cando se acorde, xa botará os cadullos precisos.

Dirixiume unha ollada rápida e despois tratou de mirarse a si mesmo.

-¡Ti es dos meus, dos de antes! Pero non che podo aceptar esta cousa, que sería tanto como cobrarche pola historia, ¡e as verdades non se venden! ¿Como dis que se chama?

-¡É unha xilaba, pero vostede continúe, e quédese con ela, que de aquí en diante a xente vai dicir que volven a andar os mouros polo Castro da Viña! ¡O que ten que ter é coidado..., cos cazadores, por se o confunden co oso pardo!

Tanto se riu Manuel daquel argumento que a pouco lle saltan da boca os catro dentes que lle quedaban.

-Vou logo aló, ao meu relatorio: Aqueles homes estiveron dubidando se entrarlles aos do Faro pola praia esa, pola da..., da Juana; ou mesmo polo mar, da parte onde está agora o castelo do Santo Antón. Estaban nesas dúbidas cando dixo un deles, que era da parte de Betanzos, e por iso, ocorrente, que a xente das Mariñas éche lista, lista e picante, coma os pementos: “¡O mellor de todo vai ser botarnos ao monte, e buscar uns zorros!” Fixéronlle caso, e nunha semana engaiolaron máis de cen golpes, entre grandes e cativos. Metéronos en cestas de vimbio, desas de dúas tapas, das de leva-los ovos á feira, e despois diso, como daquela ese Faro, esa coroa, era unha illa, que cho teño dito, aló se foron aqueles mozos, coas gaiolas dos golpes, embarcados nunhas dornas polbeiras, unha noite pecha, desas de trebón. Rodearon a illa ao caladiño, e soltáronlles aqueles raposos; ¡un cento deles!

A historia divertíame, pero estrañoume:

-Señor Manuel, perdoe, pero non podo entender que conseguiron aqueles homes con iso dos raposos...; ¡nos cestos, digo!

-¡Ti es parvo! Aquel cento de golpes, rabiosos de telos nas cestas, saíron levados do diabro, ¡e metéronselles aos do Faro nos poleiros das súas choupanas, todos á vez! Como aquelas pitas, por ser unha illa, non coñecían os perigos da raposeira, caeron todas, coma chinches…, ¡tal que miña tía! Os galos, naquel inferno que alí se formou, deron en cantar, coma feras, á media noite, e todos a un tempo, que miúdo alboroto. ¡As do diabro, que nin que fose a fin do mundo! ¿Enténdelo? ¡Aquela xente, os nosos, si que discorrían!

Asentín coa cabeza, e Manuel entrou seguidamente nos detalles da batalla dos golpes, ¡máis importante cá de Elviña, segundo me demostrou!

-Aqueles illáns, todos, a paus de cego tras daqueles raposos; e as mulleres, que coidaron que eran uns leiróns xigantes, vidos do mar, da badía, coma se fosen as pragas de Exipto, botaron a correr co pavor no corpo, máis ben cara á praia desa..., ¡xa cho dixen! Saltaron por aquelas augas tódalas mulleres, ¡que nin se sabe como!, e desde que pisaron terra firme fóronse arrexuntar a sitio alto, aí polos muíños dese monte da Santa Margarida. Nisto, que se presentou o Cabezón tras delas, tras das mulleres, con aqueles homes destes arredores, que tamén volveran á terra firme despois de solta-los seus raposos, así que cargaron a toda présa coas mulleres, coas rescatadas, ao lombo; ¡cada un con dúas!

Cóntase que nunca mellor festa houbo en toda a Mariña. ¡Nunca; na vida! Nin mellor batalla, que só se derramou o sangue das pitas, e para iso, pouco. ¡O nunca visto, nada que se lle poda igualar, que nin esa batalla de Elviña á que te referiches o outro día, que desa contaba meu avó que se gañou grazas ás forcas dos nosos labregos, pois o que é eses chocolateiros da Coruña..., ¡moita escopeta e pouca pistola!

Calou neste punto, seguramente porque dos franceses sabía bastante menos.

-¡Pois iso, señor Manuel, co importante que foi, cousa na que concordo con vostede, non está nos libros! ¿Contáronllo, así, tal cal, ou engade algunhas gorgas, digamos que, de colleita propia? -Gocei, maligno, atentando contra a súa seriedade.

-¡Boh, os libros! Aos libros non lles fagas caso; non sexas paspán, que os libros non se queixan. ¡Os libros, coma os periódicos, teñen conta do que lles poñen, e por iso os fan gordos, coma as albardas, con moita palla...!

-Esta Coruña, a pesares do rescate daquelas mulleres, seguiu medrando... -Provoqueino, aínda máis, para ampliar o meu gozo.

Pero Manuel, rápido de reflexos, tiña resposta para todo:

-¡Xa; para desgraza das miñas ovellas! Contaba meu avó que desde entón, desde aquela batalla dos golpes, nesta bisbarra o que quere muller, ¡ou a conquista polas boas, ou paga por elas! Oes, outra cousa, ¿il é certo que hai señoritos, aí abaixo, na Coruña, deses de gravata, que van ao cine cando non teñen para cear?

Estaba claro que aquela enquisa tiña moita filosofía, da parda, pero como non lle souben responder, baixouse da parede e deume as costas, de novo. Se cadra foi para tornar das súas ovellas, para que non descendesen demasiado cara á cidade, ¡lugar perigoso, de mantidas que as tiña, e con tantos coitelos que debe haber na Coruña!

Moitas historias, a cal máis incrible, me ten referido aquel Manuel, aquel Coxo do Escoural, ¡cronista in pectore, da Coruña e do seu alfoz! Tanto me afeccionei a elas que aquel ano, ¡tamén terei que dicilo!, suspendín o alemán, pero aprendín cousas ocultas, destas que non veñen nos libros, nin saen nos periódicos, que son as mellores, as máis divertidas. ¿Cando será o día que sobren os libros, que chegue con tomalos en pílulas, ou en microchip, de paso que nos atan o embigo, que así poderemos atenderlles aos contos dos nosos vellos con máis vagar? Se cadra neste século, no XXI, que logo estaremos todos parados: Uns, por vellos, e outros por falta de iniciativas aló arriba, ¡e non precisamente nas alturas da Zapateira!
-.-