Sucesos incríbles (4)

Cando me fixen home, tempo adiante, -proseguiu despois de darlle un bico a unha bota que traia ao lombo, colgada en tercerola-, un día díxome meu pai, de posto a darme consellos, que o tiña que saber, ¡por secreto que fose para os de fóra! Que nunca a súa herdanza lle dese, que a Carme era unha muller de mal vivir, e que das nosas leiras non tiña razón de comer..., nin un tego! Que arroubase aos homes da Coruña, canto quixese, pero, da casa patrucial..., nin pisala!

A tal momento non souben se darlle o pésame ou felicitalo por aquela artimaña urdida para non aportarlle a herdanza á súa tía. ¡Aos morgados válenlles tódolos alicerces! O único comentario que lle fixen foi este:

-Nas grandes cidades é o que pasa, que hai folganza, vicio, moito, e daquela as rapaciñas da aldea queren chegar a consegui-las cousas dun xeito doado, ¡aínda que sexa á costa da súa decencia! ¡Que se lle vai facer: miserias, fraquezas da vida dos pobres!

-¡Iso é verdade; que se lle vai facer! -Tranquilizou Manuel a súa conciencia. -Xa contaba meu avó, de cando a Coruña era cativa, que daquela tiña mar todo ao redor, ¡a de cousas que pasaban aí abaixo, maiormente coas mulleres! Logo parece o fado desa cidade: ¡facer casas bonitas para esconde-las queridas; e coas queridas, os pecados!

Rebatinlle, un tanto á lixeira:

-A Coruña nunca tivo mar ao seu redor, o que se di ao redor, pois esta cidade nunca illa foi..., ¡que eu saiba!

-Ti saberás alemán, pero, ¿disto da Coruña...? Meu avó contaba de cando se bañou alí onde chaman..., Juana..., ¡iso, Juana de non-sei-que!, ao sopé daquelas murallas da coiraza, pero despois, como non tiñan onde mete-lo entullo, reencheron!

-¿Quererá dicir, Juana de Vega; a rúa actual de Juana de Vega?

-¡Iso; mais, por discutir un nome non se lle corta a palabra a ningún vello! ¡Estudante, empeza por aprender que non todo está nos libros! ¡Xa o deberas saber, pois, como estudante, tamén ti vas vello!

-Perdoe; e por favor, continúe co seu relato..., que me interesa! ¡Afellas que si! E se son un estudante vello, un velloufas, élle porque primeiro, á idade en que outros estudan…, eu facía zocas!

O das zocas, aquilo de que fun zoqueiro, non mo debeu crer suposto que desa circunstancia nada me dixo.

-¡Que relato nin que tróqueles, que foi verdade, que nunca meu avó unha trola me dixo! Aquel si que falaba das mulleres, que lle gustaban, moito; maiormente co Antón, co Xateiro da Xeca, que estiveran os dous en Tituán. ¡Contaba cada cousa das mouras…! Oes, seica volvían tolos aos españois, que así viñeron, moitos e deles, coas súas partes podres, ¡do mal africano!

-Eu vivinlle dez anos cos mouros, pero o que é de mouras, ¡nadiña!, así que non faga caso de faladeiras, pois os quintos, xa sabe, fanfurriñan moito..., ¡para darse de homes curtidos!

-¿Dez anos, chacho; dez anos, cos mouros? ¡Máis do que meu avó! E logo ti saberás dicirme unha cousa: ¿é certo que as mouras afeitan..., iso, a conexa?

-Nunca vin ningunha en coiros, pero teño entendido que si, que o fan, que se afeitan... Supoño que será por limpeza, por hixiene, que así aforran auga, o al-ma-lu, que así lle chaman á auga doce.

Moveu o petelo, de arriba para abaixo, conformando:

-¡Ai logo si! ¡Xa me parecía que meu avó non era mentireiro! ¿Coñeces algún avó que sexa mentireiro, maiormente cos netos?

-Señor Manuel, vostede, aquí, coas ovellas, neste plan bucólico, non ten présa, pero eu téñolle que baixar á Coruña, que a familia vai pensar que tiven un accidente. O malo é que aínda non me referiu esa historia, esa que me ía contar, e quedo coas ganas de coñecela, que vostede é un tío sabedor; ¡xa se ve! -Aduleino un pouco, que mo estaba merecendo.

-¡Ai, ho, iso é fácil; volve o próximo domingo, e daquela cóntoche canto queiras! De por aquí seino todo, incluso o prezo dos solares... Non hai dereito co que pasa nas cidades: medran e medran, con tanta muller inzando, e daquela as miñas ovellas, por aquí arriba, ceadas, ¡ao cume dos montes! ¡Cada casa, cada trapallada...! Se eu falase nos periódicos...; ¡e mais non, que igual me meten no cárcere, e coa guerra de España tiven abondo!

-Pois iso foi porque vostede veu tarde ao mundo, que por aquí abaixo foi a batalla de Elviña, ou da Viña…, aquela na que nos axudaron os ingleses…

Foise arrastrando na súa perna, sen aludir ao meu comentario.

Xa de volta, polo menos ata a rúa de Alfonso Molina, non se me quitou da cabeza a sorte que tivera de atopar con aquel vello tan simpático. Segundo ía avanzando, púxenme a entoar, a vocalizar entre dentes, o Lili Marlene, para volver a mentalizarme co meu alemán, que case perdera o día; ¡polo menos, media mañá! Con todo iso, non se me borrou o proxecto de volver ao Castro, ben cedo, na data prometida.

Ao domingo seguinte, abaixo, na Coruña, chuviñaba algo, medio zarzallo, pero nin así deixei o libro, esperanzado en que escampase aló arriba, como me tiña pasado noutras ocasións. Apetecíame, moito, a conversa daquel vello do Escoural, e bastante menos o meu alemán, mais en calquera caso a miña conciencia esixíame roe-lo idioma, ¡que eran tres cursos, e os anos íanme ao lombo! Despois de facer Comercio quería pasar pola UNED…, que me faltaban vinte anos para que me xubilasen; daquela, cando me botasen do Banco, eu iríame da UNED, nin un día antes! Dixéralle á muller:

-Coñecín aló arriba, na Zapateira, un velliño que garda ovellas, e aínda que non me parece pobre, anda tan desabrigado que me gustaría regalarlle esa xilaba, a que trouxen do Aaiún, esa de lá entretecida con pelo de camelo, que, como avulta tanto, estórbache no armario, e ao señor vaille gustar, que seu avó estivo en Tetuán. Cáeme ben, e por iso...

-Por min, o que queiras, pero quedas sen esa prenda, que é un recordo daqueles tempos e daquela xente tan nobre, ¡que se chegasen a ter un bo amo, co seu fosfato, co ferro, coa pesca, e con aquelas exploracións petrolíferas que iniciou o herdeiro malogrado, aquel Carrero Blanco...!

Rebatinlle co que se me ocorreu:

-Recordos de África, nesta casa, témolos por tódolos curros...; ata do Istiqlal, pois as cicatrices das cellas aínda se che notan, e menos mal que a roupa che tapa as outras, aquelas de cando lle turraron ao noso coche cun camión do Istiqlal, na estrada da Safí…

-¡Entón fai o que queiras, pois o amigo é teu! Fai o que queiras, menos recordarme a dous malditos: Ao Istiqlal, por atacarnos; e a Franco, por encubrilos. ¿Xa non te lembras que os nosos, os franquistas, fartáronse de dicir que o noso fora un accidente involuntario? ¡Tan involuntario que, desde que nos recolleron aqueles franceses, e xa en Safí, no hospital, eles volveron ao lugar do crime para roubarnos a equipaxe! Non me lembres iso, nunca máis, ou…, fágome republicana!

Chegado ao Castro de Elviña, co libro na carteira e coa xilaba nunha bolsa de plexiglás, leveime a gran decepción pois aquel vello non aparecía por ningures. Púxenme ao alemán, tan metido no meu rol que nin que estivese peripateando pola Schwarzwald arriba. Cando xa conseguira concentrarme un pouco recitando o,

Ich habe dein Buch nicht.
Ein Märchen aus alten Zeiten,
das kommt mir nicht aus dem Sinn.
de Heine, oín un asubío fortísimo, pouco menos có dunha locomotora. ¡Era o inefable Manuel, por tras dun valado, que me chifraba cos dedos metidos ata o fondo naquela boca moura, sen dentes!

-Non me podo mover, que as ovellas avezáronse a ese horto de coles, e nin o diaño as dá tornado. -Desculpouse.

-É igual, non se preocupe, pois a min tanto me ten estar aquí coma nese castro.

-O malo vai ser que con este oco do terreo non vémo-la Coruña...

-Nin falta que fai, que de cidades estou farto. -Conformei coa situación.

-Pero así non che podo referir aquela historia da Historia, aquilo que contaban os vellos deste lugar...

-¡Non o entendo...! ¿Para que fai falta ve-la Coruña?

-Si, ho; as cousas dos sitios, de cada sitio, lémbranse mellor mirando para eles, véndoselles a alma. ¿Ti non sabes que cada rueiro ten a súa propia alma? ¡Alma propia, cheiro propio!

-¡Non o sabía, pero agora que o di...! ¡Se é que hai conciencia colectiva, tamén pode haber alma colectiva, á parte da de cada quen, supoño! En todo caso podemos subir a ese murete, que desde aí tamén vixía as súas ovellas, e de paso contempla a Coruña, ¡coma un druída desde o alto dun carballo! Pero antes póñase esta xilaba, que é moruna, e hoxe, co día que fai, non sobra, e menos de upados aquí arriba, nesta especie de púlpito, dándolle o vento.

Mirou para min; despois á xilaba; e por último, outra vez para min, aos ollos, directamente, que é como miran tódolos patriarcas:

-Estouche de andar á ventimperie... Estudante, ¿sabes que cousa é o ventimperio?

Deneguei coa cabeza, avergoñado da miña pobreza léxica. ¡Pasara tantos anos desconectado, lonxe da miña Galicia!

-Xa o di a verba: ¡o imperio..., do vento! Mira, ho, este paxelo polo ti, por riba desa cazadora, pois con ese invento da calefacción, os da Coruña sodes..., ¡manteiga pura!

-Señor Manuel, esta prenda é unha capa dos mouros, que se usa na maior parte de África, pois alí as noites son frías, e tróuxenlla porque quero que me acepte este regalo, que non quixera parecerme aos alemáns...; ¡xa sabe, aqueles aforrallóns do taquímetro!

-¿Dos mouros, chacho? ¿Isto é dos mouros? -Colleuma da man e estívoa cheirando. -¿De verdade? ¡Pois non cheira mal! ¿E logo, meu avó tamén tería unha destas? ¡Pero debeulle quedar aló, nese país; se cadra esquecida coas présas da súa licenza, que nunca lla vin posta!

É indescritible a felicidade que sentiu aquel home, aquel pastor do Escoural, coa xilaba ao lombo; mesmo se considerou reencarnado no seu avó, ¡ou viceversa!

-¡Que Deus cho pague, rapaz, que mellor regalo cá este nunca tal me fixeran! -Non se cansaba de sobar na prenda. -¡Oes, téñoche que contar esa historia, a do outro día, que ma pagaches por adiantado con esta cousa, con esta capa! O que me falta agora é un libro de encantos, deses do Cibrán..., ¡para facer maxia negra, desa dos mouros!

-Manuel, agora que está ledo, empece coa historia, que xa trouxen este papel para apuntala.

Fulminoume:
-.-