Un sábado de marzo finou Carlos García Martínez, o director do Museo do Pobo Galego. O seu era un nome corrente, dos que podemos esquecer sen esforzo, pero a súa pegada non.
Fora fundador do Museo, un daqueles que aparecen na foto do claustro. Esa foto en branco e negro na que están todos os homes que o poñen en marcha e unha soa muller María Xosé Fernández Cerviño, a subdirectora con Carlos; unha muller que nos representa a todas as que chegarían despois a botar unha man no museo de toda a xente galega, do pobo.
Despois dos vellos galeguistas: Xaquín Lorenzo e Antón Fraguas é el, Carlos, o sucesor. Un continuador respectuoso que colabora desde eses outros postos: patrón, secretario e subdirector ata ter que facerse cargo da dirección. Ese era o seu talante. Un home que buscaba a sombra e só saía á parte iluminada cando non quedaba outro remedio, pero que por todos os medios buscaba que foran outros os que brillaran. Así o sentín eu nas ocasións nas que me tocou observar esa actitude; non sei se recollería algún premio pola súa man, diante de min foron outros os que o fixeron aínda estando el presente, tal era o seu empeño en implicar aos demais ou en compartir con eles os logros do museo. Un museo de socios e un concepto: a importancia da conexión co pobo, coas súas organizacións e asociacións, ata conseguir que o sentisen propio, que tiveran unha relación estreita con el.
O museo era a súa misión. É posible que cada un de nós teña algo que levar adiante na comunidade, el tíñao claro, o seu cometido era acompañar a evolución do museo, a súa transformación acorde aos tempos e o discurso museístico actual. Nas últimas ocasións en que o escoitei, a súa preocupación era esa e a falta de tempo para facer o que tocaba.
Di a galipedia que Carlos, ademais, foi membro do Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento, académico correspondente da RAG, integrante da Comisión Xestora do novo Seminario de Estudos Galegos, patrón fundador da Fundación Castelao, da Fundación Pedrón de Ouro, socio fundador da Asociación de Amigos do Museo do Castro de Viladonga, presidente do Consello Galego de Museos... Cada un destes epígrafes fálanos da afiliación a determinada ética galeguista, de defensa da identidade do país igual que o fan as súas publicacións sobre arqueoloxía e etnografía.
Agora, xa no alén, andará a conversar cos predecesores, a pasear entre eles, cos seus xerseis de colo alto que envolvían a mirada: atenta e sensible.
Pensar en Carlos lévame tamén a facelo en Beramendi o presidente do padroado que colleu o camiño do Alén un 3 de xullo. A sabiduría e ese humor que o salvaba da necidade. Non estaba en venta, nunca o estivo; viveu de forma que non o precisou e o seu é un exemplo de dignidade incorruptible. Historiador de Galicia e representante do Museo da xente. Cando morreu souben que escribía poesía para non mostrar nin publicar. Así de sensible era, detrás da máscara seria e sarcástica.
O seu legado en caixas no almacén do Museo, agardando a que o tempo e o voluntariado o abran e organicen. Iso queda, e a lembranza de cada acto ao que soubo poñerlle o seu selo. O cigarro no adro de San Domingos e o taxi agardando un pouco máis abaixo.
Esa imaxe dos que serviron ao público, á galeguidade, á identidade deste pequeno país do Fisterre ibérico, e marcharon, deixando as institucións máis orfas.
