Opinión en Galicia

Buscador


autor opinión

Editorial

Ver todos los editoriales »

Archivo

Paz López Facal, mestra e cidadá

miércoles, 18 de noviembre de 2020
Hai familias que acaban formando parte da paisaxe, como os López Facal. O apelido xónguese ata o punto de non poder separalo, igual que se vinculou a vida de Paz coa de Camilo Nogueira ata o final dos días.

O edificio que hoxe ocupa a libraría Couceiro foi a casa dos López Facal en Compostela (ou iso se di). A outra, a da costa, é orixe e referente. Nove irmáns son moitos e dan para unha saga, sobre todo cando non poden pasar desapercibidos. Na casa, na convivencia, nalgunha coordenada espazo temporal coincidiron e convencéronse de que a vida é algo máis que ir polo rego, por iso as súas cabezas acostuman sobresaír e, cando falan, son escoitados. A última vez que coincidín con Xan, estaba nunha cafetería, nunha mesa distante da miña, cun grupo de compañeir@s de portugués, que o escoitaban encantad@s; as miradas e o silencio que o rodeaba, dicíao todo. El era (co cuñado) unha desas persoas coas que se puido constituír un goberno, unha desas mentes analizadoras e concisas que podían ter feito moito máis polo país, se este lles tivera deixado, pero o noso karma obríganos a perder aos mellores para quedar coa mediocridade perversa.

Dos López Facal, uns son máis coñecidos ca outros, pero aínda así, a maioría garda o aire de familia que os leva e trae a Toba. Fillos dun médico rural, foron testemuñas do franquismo e a transición, coas circunstancias de loita e represión que correspondía a ese momento, e dan fe do sucedido.

Eu quería falar de Paz. Mestra de infantil coa que coincidín en actividades públicas ao principio e final da miña carreira, sempre falando de educación. A primeira vez véxome nunha mesa redonda sobre o ensino con ela, era un lugar do rural, non podo lembrar o nome; eu partía dunha análise dos defectos e as faltas do sistema educativo, instalada na filosofía do non, e cando rematamos, sentín case vergoña porque o seu discurso era crítico pero vital, froito dunha maior experiencia e apertura de miras; ese día, ela ensinoume algo que non esquecerei.

A derradeira foi no Museo do Pobo Galego, nun deses cafés da memoria, no que eu coordinaba unha mesa na que participaban tres mulleres profesoras: Paz por Infantil, Chus Fernández por Primaria (substituíndo a Carmela, que nos confesou que lle escapaban as palabras) e María Ester Losada por Secundaria. Nesta ocasión, Paz estaba locuaz, comezou con certa timidez pero entrou en tema e dixo o que sempre deberiamos poder escoitar: que se divertía moito coa rapazada, especialmente nos últimos anos cando a escola se parecía algo máis á soñada. Alí estaban os seus, acompañándoa: Camilo e Alba, pero tamén creo lembrar a Calo, porque nesa familia as parellas teñen, igualmente, a pegada do compromiso. Logo, acostumabamos vela da man de Camilo en diferentes presentacións, actos no Museo do Pobo Galego e do Ateneo. Sempre xuntos e coa alegría que desbordan os que poden seguir compartindo.

Paz era unha referencia en educación Infantil, dicíano as voces; ademais, tiña realizado materiais didácticos para esta etapa e os primeiros cursos de Primaria. Gustaba do seu traballo e sentía afecto pola rapazada. Ter sensibilidades sociais axuda moito a iso. A súa foi unha traxectoria profesional que se podería coser coa de outras que axudaron a abrir fiestras pola que entrara a lingua e a cultura de noso, os aires da escola nova e a realidade, pero que tamén sacaron a escola á sociedade para que a comunidade a tivera presente.

Elas, foron mulleres e homes que construíron ensino dende a silencio mesto dunha ditadura que non só parou a historia senón que a levou a camiñar cara atrás. A través do Panoraula da Revista Galega de Educación vexo que nestes meses tamén nos deixou Xosé Mª Méndez Domenech, o gran impulsor da revista infantil e xuvenil galega Vagalume entre os anos 1975 e 1978; unha revista que nos acompañou nos primeiros anos de docencia e que tiña ben merecido un recoñecemento en forma de exposición con actividades nas que puideran participar os seus artífices, pero non foi posible, o MUPEGA nunca chegou a acadar a finalidade que ten que ter un museo pedagóxico galego e esqueceu estes fitos cando era preciso recollelos.

Contar a historia de Paz había ser ben interesante, para iso deberían servir os velorios, para lembrar entre todos e todas quen foi a persoa que despedimos. Coa dela contaríase a de Camilo, unha biografía que parte do pai escultor e galeguista, para seguir no político que acadou a cadeira de primeiro eurodiputado do BNG e que tanto fixo polo país en Europa e no Hórreo e seguir coa xeración seguinte.

Sempre ata onde se pode, ese podería ser o lema das persoas de ben que, coma Paz, nos acompañaron nos camiños da profesión, da cidade, do país...
Sampedro, Pilar
Sampedro, Pilar


Las opiniones expresadas en este documento son de exclusiva responsabilidad de los autores y no reflejan, necesariamente, los puntos de vista de la empresa editora


PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
ACTUALIDAD FONMIÑÁ
Blog Fonmiñá
PROMOCIÓN
PUBLICACIONES
Publicaciones
Publicaciones Amencer
Revista Egap
Obradoiro de Artesania