Opinión en Galicia

Buscador


autor opinión

Editorial

Ver todos los editoriales »

Archivo

A Covid 19 e os cárceres: 'Que apodrezan aí!'

mi√©rcoles, 16 de septiembre de 2020
Est√° pr√≥xima a festa de ¬ďA Merc√©¬Ē: Ave, Sancta Mater captivorum omnium, et ora pro nobis¬Ē. As√≠ reza o lema. A nosa Se√Īora da Merc√© √© de moi antigo a Padroeira dos presos. Trinitarios, Mercedarios e a redenci√≥n de captivos. Deles fala Cervantes no Quixote.

E con motivo desa memoria, o 24 de setembro, cel√©brase a festa nos c√°rceres, se √© que nos c√°rceres pode haber festa alg√ļn d√≠a. E menos agora.
Este √© o d√≠a para entregar as condecoraci√≥ns aos funcionarios polos servizos reco√Īecidos.

Tam√©n os diversos voluntariados reciben as honor√≠ficas medallas civ√≠s ao M√©rito Social Penal ¬ępola realizaci√≥n de servizos de relevancia, creaci√≥n de entidades colaboradoras na reinserci√≥n e resocializaci√≥n dos reclusos ou polo extraordinario apoio prestado √° Administraci√≥n penal, as√≠ como pola s√ļa contribuci√≥n √° mellora da actividade penal en calquera das s√ļas manifestaci√≥ns¬Ľ.

No ano 2015, ¬ęcaeume¬Ľ a min unha medalla de bronce. Digo ¬Ďcaeume¬í, porque √© moi semellante √° loter√≠a: ¬ęc√°eche¬Ľ.

A historia √© sinxela. En resumo, foi as√≠. No 2009 intentei visitar un fregu√©s que sufr√≠a reclusi√≥n no c√°rcere de Teixeiro, (A Coru√Īa), por algo que normalmente se ter√≠a de resolver e solucionar na mesma comunidade sen necesidade de romper a vida de toda unha familia.

D. Manuel Garc√≠a Souto era o capel√°n titular. E foi pola s√ļa mediaci√≥n como se me facilitou a entrevista. Ao sa√≠rmos, cunha paz e serenidade que me impresionaron, convidoume a botar unha man no c√°rcere. Na diocese de Mondo√Īedo-Ferrol non tendes c√°rceres. Pero si moitos presos e moitas familias de reclusos cheas de angustias, sufrimentos e problemas. Sempre ser√° mellor unha axuda en proximidade, xa que n√≥s sendo da Arquidiocese de Santiago, ficamos m√°is lonxe. Aceptei sen dubidalo. F√≠xenme voluntario. Logo veu a entrega a uns irm√°ns que, como lle dixo Xob a Deus: Ata agora "co√Īec√≠ate s√≥ de o√≠das, pero agora v√≠ronte os meus ollos". (Xob 42,5). Ese d√≠a agasall√°ronme cun d√©cimo premiado. E a√≠ sigo. En min non hai m√°is m√©rito.

Logo, tam√©n D. Dionisio, o educador do m√≥dulo 7, me honrou coa s√ļa vida e amizade, que resultou ser outro d√©cimo da Primitiva con premio extraordinario. Axudoume a ir entendendo e descubrir como mellor botar unha man.Incluso cos reclusos enfermos internados na unidade de custodia no Hospital de A Coru√Īa.

Te√Īo de ser sincero e honesto con iso do ¬ęM√©rito Social Penal¬Ľ. Non sei de quen foi a idea, pero o m√©rito meu √© ben pequeno. En todo caso √© do conxunto dos que participamos nesa tarefa. Por√©n quero ser agradecido.

Relato isto para indicar que hoxe co√Īezo un pouco o c√°rcere por dentro. Sobre todo entrei en contacto moi intenso coa persoa de moitos reclusos, das s√ļas familias, de moitas v√≠timas e tam√©n co mundo dos 'xulgadores', dos legais e de tantos cidad√°ns que, sen pensalo m√°is, din, dicimos, coma ese pobre axitador pol√≠tico: "Os presos? Que apodrezan a√≠!", "Pai, perd√≥aos, porque non saben o que fan". (Lc 23, 34). Nin tampouco o que din.

C√°ritas e outras entidades solidarias usan moito nas campa√Īas o slogan: "Ponte no seu lugar". Ese √© o m√©rito. A empat√≠a, autenticidade, consideraci√≥n positiva, aceptaci√≥n incondicional, escoita activa, e saber ver cos ollos do coraz√≥n. Esas son as actitudes segundo Carl Rogers. Vexamos como o expresan os meus mentores espirituais e modelos a seguir:

1. Xes√ļs de Nazar√©. "Estiven no c√°rcere e vi√Ī√©stesme a ver". E ao verme, "non torcestes a cara".
2. S. Paulo. (Hb 13, 1-3). "Perseverade no amor fraterno. Non esquezades a hospitalidade, pois grazas a ela alg√ļns hospedaron a anxos. Tratade e preocup√°devos dos presos coma se v√≥s mesmos estiv√©sedes encadeados con eles; preocup√°devos dos que sofren, porque v√≥s tam√©n tedes un corpo".
3. O Papa Francisco: Proclamou o ano da compaix√≥n e √ļrxenos ao pobo cristi√°n e a toda persoa de ben a ter un coraz√≥n de pobre. (Misericordiae cor).
4. Lembrades a Canci√≥n de Poquito?, aquel pallaso dos Chiripitifl√°uticos? ¬ęTengo cinco estrellas, un gato y un libro; tengo pocas cosas, y muchos, muchos amigos¬Ľ

Eu tam√©n te√Īo moitos amigos. M√©rito voso. Grazas a moit√≠simos amigos do mundo penitenciario. Quero empezar por os e as que sofren reclusi√≥n e que est√°n na maior das pobrezas: Coa s√ļa propia conciencia rota e sen autoestima. Sen fama nin amigos; sen sa√ļde e sen nome na sociedade. Cabe m√°is pobreza? Ningu√©n os quere. De v√≥s e para v√≥s, amigos presos, son estas medallas que se entregan pola Merc√©, polo moito amor e dor que pasades cada d√≠a en ¬ęLa f√°brica del llanto y el telar de las l√°grimas¬Ľ , en verbas de Miguel Hern√°ndez.

Os c√°rceres maioritariamente est√°n habitados por pobres, v√≠timas das m√°is variadas miserias que nunha grande porcentaxe son enfermos psiqui√°tricos. Para comprobalo basta con achegarse a estudos serios e acreditados. Un bo n√ļmero deles est√°n na internet.

A muller presa sofre, pola mesma causa, tres penalidades a maiores pola s√ļa condici√≥n feminina. Hixiene, menos posibilidades de clasificaci√≥n ao ser un √ļnico m√≥dulo, menos oportunidades de promoci√≥n humana e persoal. E outras que non cito. Non son certamente os tempos de Concepci√≥n Arenal. Nin de Lidia Falc√≥n cando no franquismo escribiu: ¬ďEn el Infierno¬Ē. ¬ďSer mujer en las c√°rceles de Espa√Īa¬Ē. A precariedade da muller √© m√°is grande, m√°is humillante e, por suposto, m√°is inxusta. E sofre m√°is a ausencia dos fillos e eles tam√©n.

Moitos de v√≥s chegastes aqu√≠ xa predeterminados por orixe. ¬ęPorque el mundo me ha hecho as√≠, porque nadie me am√≥¬Ľ Se eu nacese e vivise nesas circunstancias tam√©n estar√≠a aqu√≠. E non me gustar√≠a que ningu√©n, ningu√©n, me estivese a desexar que podrecese no c√°rcere. Nin llo desexo a eles, a√≠nda que mo digan.

E quero ter moi presentes aos ¬Ďnosos¬í funcionarios. Unha profesi√≥n moi dura e que produce burnout: "a s√≠ndrome do traballador queimado" relacionada cunha resposta de tensi√≥n cr√≥nica no traballo. Xeralmente, caracter√≠zase por un progresivo esgotamento f√≠sico e mental, falta de motivaci√≥n absoluta, entre outros.¬Ē Hainos autenticamente vocacionados e cunha entrega encomiable. Son testemu√Īa. E doulles as grazas a quen o fai ben.

A COVID 19 E O C√ĀRCERE. Non nos imaxinamos como se acrecentan os medos, a rixidez na disciplina xa de seu dura e dif√≠cil, o silencio, as tensi√≥ns crecentes, a soidade, a privaci√≥n de comunicaci√≥n cos familiares, o aumento das m√°is e m√°is variadas pobrezas, perda de actividades, medo √° morte, perdas de esperanza, prantos, etc...

Menos mal que lles facilitaron teren máis comunicacións polo telefone.
¬ďMira, oh! Que apodrezan a√≠!¬Ē Cando ti, amigo ou amiga, pol√≠tico ou proclamador de palabras grosas desa guisa, que por algunha raz√≥n es ou est√°s preso/presa da t√ļa falta de equilibrio verbal persoal, aprende que no teu mesmo interior est√° a podrecer o ser humano por unha falta dasind√©rese m√°is imprescind√≠bel para responder de verdade aos grandes retos deste mundo que dicimos querer cambiar.

Moitas veces buscamos compensaci√≥ns para a nosa autoescoita. Non amigo. Iso xa o fai Trump. Non o tomes de modelo. Niso que proclamas est√°s a clamar a berros as t√ļas propias doenzas. Pero fas dano. Moito dano. E estaste autodestru√≠ndo. Por iso reit√©roche as palabras de Paulo: ¬ďTratade e preocup√°devos dos presos coma se v√≥s mesmos estiverdes encadeados con eles; preocup√°devos dos que sofren, porque v√≥s tam√©n tedes un corpo¬Ē.

Prefiro mirarme no espello constitucional, que agora tanto a invocamos. Art. 25, ¬ß 2: ¬ďAs penas privativas de liberdade e as medidas de seguridade estar√°n orientadas cara √° reeducaci√≥n e reinserci√≥n social e non poder√°n consistir en traballos forzados. O condenado a pena de prisi√≥n, que estiver a cumprir a mesma, gozar√° dos dereitos fundamentais deste Cap√≠tulo, f√≥ra dos que se vexan expresamente limitados polo contido do fallo condenatorio, o sentido da pena e a lei penal. En todo caso, ter√° dereito a un traballo remunerado e aos beneficios correspondentes da Seguridade Social, as√≠ como ao acceso √° cultura e ao desenvolvemento integral da s√ļa personalidade.¬Ē

Tamén este é un espello no que mirar a nosa personalidade individual e comunitaria e seguramente atoparemos reflectidas bastantes patoloxías, sobre todo psicosociais, a remediar sen tardanza.

Aumentan exponencialmente nestes intres a cantidade, modelos e tipos de prisi√≥ns de tantas clases que padecemos nesta nosa sociedade de cada d√≠a, co perigo de podrecermos todos sen remedio se non atopamos cami√Īos acertados: as residencias dos nosos anci√°ns, todas as instituci√≥ns educativas de infancia, adolescencia, mocidade; mundo do traballo, paro, subemprego, explotaci√≥n de persoas en condici√≥ns de escravitude, abusos, violencias, maltrato e malos tratos a nenas/nenos, mulleres, anci√°s e anci√°ns, discapacitados, etc...

Resultan escandalosos os argumentos esgrimidos, hai poucos d√≠as, para evitar o control da pandemia nos centros de prostituci√≥n ¬Ďautorizados¬í. Non xa por defenderen √°s persoas al√≠ atrapadas, explotadas e prostitu√≠das, sen√≥n porque os prostituidores e usuarios poder√≠an quedar ao descuberto e non colaborar√≠an para seguir o f√≠o da cadea dos contaxios. Hipocris√≠a pura. Xa sei que a an√°lise deste ¬Ďnegocio¬í √© moit√≠simo m√°is complexo e complicado e que non est√° ao alcance dun artigo, nin sequera dos grandes rotativos. Non se quere? Non se pode? Non se sabe? Preguntar√≠a Epicuro.

¬ďAporofobia (ἄπορος √°poros ¬Ďpobre¬í, φόβος f√≥bos ¬Ďmedo¬í) √© o medo e rexeitamento cara √° pobreza e cara √°s persoas pobres. √Č a animosidade, hostilidade e aversi√≥n, respecto das zonas ou barrios carenciosos e relaci√≥ns coas persoas pobres, ou sexa, fronte a aquelas persoas que se atopan desamparadas e con moi poucos recursos¬Ē. E √© un perigo crecente nas novas pobrezas que se nos aveci√Īan.

¬ďMira, oh! Que apodrezan a√≠!¬Ē Non, amigo. Non estou de acordo. Tam√©n niso hai mostras dunha radical aporofobia.

Canta necesidade temos de celebrar, cada un ao seu modo, a Festa da Mercé: Mater captivorun. E con canta humildade teremos de rogar: Ora pro nobis!

En Ferrolterra temos ademais outros catro motivos de acheg√°rmonos e celebrarmos A Merc√©. Cada un deles con lembranzas entra√Ī√°beis:

1.- O Pazo d¬íA Merc√©, en Neda e D. Paco da Merc√©. Cantas lembranzas daquel m√©dico que sufriu tanta represi√≥n nas propias carnes por ser ante todo humanitario. ¬ďO m√©dico dos pobres¬Ē. Que cobraba 15 pesetas, se llas pod√≠as dar. Tiven a sorte de tratalo. Un modelo.

2.- A Capela da Mercé en Cervás e o Voto de Chanteiro tan vencellado ao Muelle, a Ferrol Vello e á Parrocheira. Diso hai xente máis documentada ca min para renovarnos a memoria.

3.- E logo d√ļas comunidades Mercedarias: O Colexio Tirso de Molina, en Amboage, agora con Confrar√≠a. Lembro ao P. Felipe e ao P. Laka. Por aqu√≠ pasou tam√©n o biblista Pikaza.

4.- E o Colexio de Fajardo. De onde saíron tamén moitas xeracións de mestras e enfermeiras, aínda en tempos das nosas acordanzas.
Campo Freire, Xaquín
Campo Freire, Xaquín


Las opiniones expresadas en este documento son de exclusiva responsabilidad de los autores y no reflejan, necesariamente, los puntos de vista de la empresa editora


PUBLICIDAD
ACTUALIDAD GALICIADIGITAL
Blog de GaliciaDigital
ACTUALIDAD FONMI√Ď√Ā
Blog Fonmi√Ī√°
PROMOCIÓN
PUBLICACIONES
Publicaciones
Publicaciones Amencer
Revista Egap
Obradoiro de Artesania